ध्रुवमधीतवतीयमधीरतां
दयितदूतपतद्गतवेगतः ।
स्थितिविरोधकरीं द्व्यणुकोदरी
तदुदितः स हि यो यदनन्तरः ॥

अन्वयः AI इयम् द्वि-अणुक-उदरी दयित-दूत-पतत्-गत-वेगतः स्थिति-विरोध-करीम् अधीरताम् ध्रुवम् अधीतवती। हि यः यत्-अनन्तरः, सः तत्-उदितः (भवति)।

Summary AI This slender-waisted lady certainly learned a composure-destroying restlessness from the speed of her beloved's departing bird-messenger. For, as in physics, that which immediately follows another is said to be caused by it.

पदच्छेदः AI

ध्रुवम्	ध्रुवम्	Certainly
अधीतवती	अधीतवत् (अधि√इ+क्तवतु, १.१)	learned
इयम्	इदम् (१.१)	this
अधीरताम्	अधीरता (२.१)	restlessness
दयित-दूत-पतत्-गत-वेगतः	दयितदूतपतद्गतवेग (५.१)	from the speed of the departure of her beloved's bird-messenger
स्थिति-विरोध-करीम्	स्थितिविरोधकरिन् (२.१)	which opposed her composure
द्वि-अणुक-उदरी	द्व्यणुकोदरी (१.१)	the slender-waisted one
तत्-उदितः	तदुदित (१.१)	arisen from that
सः	तद् (१.१)	that
हि	हि	For
यः	यद् (१.१)	which
यत्-अनन्तरः	यदनन्तर (१.१)	immediately follows another

छन्दः द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
ध्रु	व	म	धी	त	व	ती	य	म	धी	र	तां
द	यि	त	दू	त	प	त	द्ग	त	वे	ग	तः
स्थि	ति	वि	रो	ध	क	रीं	द्व्य	णु	को	द	री
त	दु	दि	तः	स	हि	यो	य	द	न	न्त	रः
न			भ			भ			र

ध्रुवमधीतवतीयमधीरतां
दयितदूतपतद्गतवेगतः ।
स्थितिविरोधकरीं द्व्यणुकोदरी
तदुदितः स हि यो यदनन्तरः ॥

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect

ध्रुवमधीतवतीयमधीरतांदयितदूतपतद्गतवेगतः ।स्थितिविरोधकरीं द्व्यणुकोदरीतदुदितः स हि यो यदनन्तरः ॥

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect

ध्रुवमधीतवतीयमधीरतां
दयितदूतपतद्गतवेगतः ।
स्थितिविरोधकरीं द्व्यणुकोदरी
तदुदितः स हि यो यदनन्तरः ॥