विरहपाण्डुकपोलतले विधुः
व्यधित भीमभुवः प्रतिबिम्बितः ।
अनुपलक्ष्यसितांशुतया मुखं
निजसखं सुखमङ्कमृगार्पणात् ॥

अन्वयः AI भीमभुवः विरहपाण्डुकपोलतले प्रतिबिम्बितः विधुः, अनुपलक्ष्य-सित-अंशुतया, निजसखं मुखम् अङ्कमृगार्पणात् सुखं व्यधित ।

Summary AI The moon, reflected on Damayanti's cheek made pale by separation, made its friend, her face, happy. Because her cheek was so pale, the moon's white rays were not discernible, making it seem as if the moon had offered its own dark spot (the deer) to her face, thus pleasing it.

पदच्छेदः AI

विरहपाण्डुकपोलतले	विरह–पाण्डु–कपोल–तल (७.१)	on the surface of her cheek, pale from separation
विधुः	विधु (१.१)	the moon
व्यधित	व्यधित (वि√धा कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	made
भीमभुवः	भीमभू (६.१)	of Bhima's daughter
प्रतिबिम्बितः	प्रतिबिम्बित (प्रति√बिम्ब्+क्त, १.१)	reflected
अनुपलक्ष्यसितांशुतया	अनुपलक्ष्य–सित–अंशुता (३.१)	due to its white rays not being perceived
मुखम्	मुख (२.१)	the face
निजसखम्	निज–सखि (२.१)	its own friend
सुखम्	सुखम्	happily
अङ्कमृगार्पणात्	अङ्क–मृग–अर्पण (५.१)	from offering the deer in its lap

छन्दः द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
वि	र	ह	पा	ण्डु	क	पो	ल	त	ले	वि	धुः
व्य	धि	त	भी	म	भु	वः	प्र	ति	बि	म्बि	तः
अ	नु	प	ल	क्ष्य	सि	तां	शु	त	या	मु	खं
नि	ज	स	खं	सु	ख	म	ङ्क	मृ	गा	र्प	णात्
न			भ			भ			र

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect