श्रियौ नरेन्द्रस्य निरीक्ष्य तस्य
स्मरामरेन्द्रावपि न स्मरामः ।
वासेन तस्मिन्क्षमयोश्च सम्य-
ग्बुद्धौ न दध्मः खलु शेष बुद्धौ ॥

अन्वयः AI तस्य नरेन्द्रस्य श्रियौ निरीक्ष्य स्मर अमरेन्द्रौ अपि न स्मरामः । तस्मिन् क्षमयोः च वासेन सम्यक् बुद्धौ शेषबुद्धौ खलु न दध्मः ।

Summary AI "Having seen the twin splendors (beauty and wealth) of that king, we no longer even remember Kamadeva and Indra. And since both patience and the Earth (both called 'Kshama') reside perfectly in him, we indeed hold no high regard for the serpent Shesha, famed for his forbearance."

पदच्छेदः AI

श्रियौ	श्री (२.२)	the two splendors
नरेन्द्रस्य	नरेन्द्र (६.१)	of the king
निरीक्ष्य	निरीक्ष्य (निर्√ईक्ष्+ल्यप्)	having seen
तस्य	तद् (६.१)	his
स्मर	स्मर	Kamadeva
अमरेन्द्रौ	अमर–इन्द्र (२.२)	and Indra
अपि	अपि	even
न	न	not
स्मरामः	स्मरामः (√स्मृ कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. बहु.)	we remember
वासेन	वास (३.१)	by the residence
तस्मिन्	तद् (७.१)	in him
क्षमयोः	क्षमा (६.२)	of the two Kshamas (patience and earth)
च	च	and
सम्यक्	सम्यक्	properly
बुद्धौ	बुद्धि (७.१)	in the intellect
न	न	not
दध्मः	दध्मः (√धा कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. बहु.)	we hold
खलु	खलु	indeed
शेषबुद्धौ	शेष–बुद्धि (७.१)	in the thought of Shesha

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
श्रि	यौ	न	रे	न्द्र	स्य	नि	री	क्ष्य	त	स्य
स्म	रा	म	रे	न्द्रा	व	पि	न	स्म	रा	मः
वा	से	न	त	स्मि	न्क्ष	म	यो	श्च	स	म्य
ग्बु	द्धौ	न	द	ध्मः	ख	लु	शे	ष	बु	द्धौ

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect