अलं सजन्धर्मविधौ विधाता
रुणद्धि मौनस्य मिषेण वाणीम् ।
तत्कण्ठमालिङ्ग्य रसस्य तृप्तां
न वेद तां वेदजडः स वक्राम् ॥
अलं सजन्धर्मविधौ विधाता
रुणद्धि मौनस्य मिषेण वाणीम् ।
तत्कण्ठमालिङ्ग्य रसस्य तृप्तां
न वेद तां वेदजडः स वक्राम् ॥
रुणद्धि मौनस्य मिषेण वाणीम् ।
तत्कण्ठमालिङ्ग्य रसस्य तृप्तां
न वेद तां वेदजडः स वक्राम् ॥
अन्वयः
AI
धर्मविधौ अलम् सृजन् विधाता मौनस्य मिषेण वाणीम् रुणद्धि । सः वेदजडः रसस्य तृप्ताम् तत् कण्ठम् आलिङ्ग्य वक्राम् ताम् न वेद ।
Summary
AI
"Brahma, having created enough scriptures, obstructs his speech (Saraswati) under the pretext of observing silence. But he, dull from his constant recitation of the Vedas, doesn't realize that Saraswati herself, captivated by the sentiment of Nala's praise, is embracing his throat and thus remains silent."
पदच्छेदः
AI
| अलम् | अलम् | enough |
| सृजन् | सृजत् (√सृज्+शतृ, १.१) | creating |
| धर्मविधौ | धर्म–विधि (७.१) | in the act of prescribing duties |
| विधाता | विधातृ (१.१) | Brahma |
| रुणद्धि | रुणद्धि (√रुध् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | obstructs |
| मौनस्य | मौन (६.१) | of silence |
| मिषेण | मिष (३.१) | on the pretext |
| वाणीम् | वाणी (२.१) | speech (Saraswati) |
| तत् | तद् | his (Nala's) |
| कण्ठम् | कण्ठ (२.१) | throat |
| आलिङ्ग्य | आलिङ्ग्य (आ√लिङ्ग्+ल्यप्) | having embraced |
| रसस्य | रस (६.१) | of the sentiment |
| तृप्ताम् | तृप्त (√तृप्+क्त, २.१) | satisfied |
| न | न | not |
| वेद | वेद (√विद् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | knows |
| ताम् | तद् (२.१) | her |
| वेदजडः | वेद–जड (१.१) | dull from the Vedas |
| सः | तद् (१.१) | he |
| वक्राम् | वक्रा (२.१) | Vakra (Saraswati) |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | लं | स | ज | न्ध | र्म | वि | धौ | वि | धा | ता |
| रु | ण | द्धि | मौ | न | स्य | मि | षे | ण | वा | णीम् |
| त | त्क | ण्ठ | मा | लि | ङ्ग्य | र | स | स्य | तृ | प्तां |
| न | वे | द | तां | वे | द | ज | डः | स | व | क्राम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.