राजा स यज्वा विबुधव्रजत्रा
कृत्वाध्वराज्योपमयैव राज्यम् ।
भुङ्क्ते श्रितश्रोत्रियसात्कृतश्रीः
पूर्वं त्वहो शेषमशेषमन्त्यम् ॥

अन्वयः AI सः यज्वा विबुध-व्रज-त्रा राजा, राज्यम् अध्वर-राज्य-उपमया एव कृत्वा, श्रित-श्रोत्रिय-सात्-कृत-श्रीः (सन्) पूर्वम् (यज्ञशेषम्) भुङ्क्ते, तु अहो अन्त्यम् अशेषम् शेषम् (अन्यस्मै ददाति)।

Summary AI "That king, a performer of sacrifices and protector of the gods, rules his kingdom as if it were a great sacrifice. Having first given his wealth to the learned Brahmins who seek his refuge, he then enjoys the entire remainder himself. Oh, how wonderful!"

पदच्छेदः AI

राजा	राजन् (१.१)	king
सः	तद् (१.१)	he
यज्वा	यज्वन् (१.१)	performer of sacrifices
विबुध-व्रज-त्रा	विबुधव्रजत्रा (१.१)	protector of the host of gods
कृत्वा	कृत्वा (√कृ+क्त्वा)	having made/done
अध्वर-राज्य-उपमया	अध्वर–राज्य–उपमा (३.१)	with the comparison of a great sacrifice
एव	एव	indeed
राज्यम्	राज्य (२.१)	kingdom
भुङ्क्ते	भुङ्क्ते (√भुज् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	enjoys
श्रित-श्रोत्रिय-सात्-कृत-श्रीः	श्रित–श्रोत्रिय–सात्–कृत (√कृ+क्त)–श्री	one who has made his wealth available to learned Brahmins who seek refuge
पूर्वम्	पूर्वम्	first
तु	तु	but/and
अहो	अहो	oh!
शेषम्	शेष (२.१)	the remainder
अशेषम्	अशेष (२.१)	entire
अन्त्यम्	अन्त्यम्	afterwards

छन्दः इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
रा	जा	स	य	ज्वा	वि	बु	ध	व्र	ज	त्रा
कृ	त्वा	ध्व	रा	ज्यो	प	म	यै	व	रा	ज्यम्
भु	ङ्क्ते	श्रि	त	श्रो	त्रि	य	सा	त्कृ	त	श्रीः
पू	र्वं	त्व	हो	शे	ष	म	शे	ष	म	न्त्यम्
त			त			ज			ग	ग

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect