श्रीहर्षं कविराजराजिमुकुटालंकारहीरः सुतं
श्रीहीरः सुषुवे जितेन्द्रियचयं मामल्लदेवी च यम् ।
तार्तीयीकतया मितोऽयमगमत्तस्य प्रबन्धे महा-
काव्ये चारुणि नैषधीयचरिते सर्गो निसर्गोज्ज्वलः ॥

अन्वयः AI कवि-राज-राजि-मुकुट-अलंकार-हीरः श्री-हीरः मामल्लदेवी च जित-इन्द्रिय-चयम् यम् श्री-हर्षम् सुतम् सुषुवे, तस्य प्रबन्धे चारुणि नैषधीय-चरिते महा-काव्ये निसर्ग-उज्ज्वलः अयम् सर्गः तार्तीयीकतया मितः अगमत्।

Summary AI Srihira, a diamond on the crowns of poet-kings, and Mamalladevi gave birth to a son, Sriharsha, who had conquered his senses. In his composition, the beautiful epic Naishadhiyacharita, this naturally brilliant canto has concluded as the third.

पदच्छेदः AI

श्री-हर्षम्	श्रीहर्ष (२.१)	Sriharsha
कवि-राज-राजि-मुकुट-अलंकार-हीरः	कविराजराजिमुकुटालंकारहीर (१.१)	a diamond ornamenting the crowns of the assembly of poet-kings
सुतम्	सुत (२.१)	as a son
श्री-हीरः	श्रीहीर (१.१)	Srihira
सुषुवे	सुषुवे (√सू कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	gave birth to
जित-इन्द्रिय-चयम्	जितेन्द्रियचय (२.१)	who had conquered his senses
मामल्लदेवी	मामल्लदेवी (१.१)	Mamalladevi
च	च	and
यम्	यद् (२.१)	whom
तार्तीयीकतया	तार्तीयीकतया (३.१)	as the third
मितः	मित (√मा+क्त, १.१)	measured/concluded
अयम्	इदम् (१.१)	this
अगमत्	अगमत् (√गम् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	has gone
तस्य	तद् (६.१)	his
प्रबन्धे	प्रबन्ध (७.१)	in the composition
महा-काव्ये	महाकाव्य (७.१)	in the great poem
चारुणि	चारु (७.१)	beautiful
नैषधीय-चरिते	नैषधीयचरित (७.१)	in the Naishadhiyacharita
सर्गः	सर्ग (१.१)	canto
निसर्ग-उज्ज्वलः	निसर्गोज्ज्वल (१.१)	naturally brilliant

छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७	१८	१९
श्री	ह	र्षं	क	वि	रा	ज	रा	जि	मु	कु	टा	लं	का	र	ही	रः	सु	तं
श्री	ही	रः	सु	षु	वे	जि	ते	न्द्रि	य	च	यं	मा	म	ल्ल	दे	वी	च	यम्
ता	र्ती	यी	क	त	या	मि	तो	ऽय	म	ग	म	त्त	स्य	प्र	ब	न्धे	म	हा
का	व्ये	चा	रु	णि	नै	ष	धी	य	च	रि	ते	स	र्गो	नि	स	र्गो	ज्ज्व	लः
म			स			ज			स			त			त			ग

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect