कथितमपि नरेन्द्रः शंसयामास हंसं
किमिति किमिति पृच्छन्भाषितं स प्रियायाः ।
अधिगतमथ सान्द्रानन्दमाध्वीकमत्तः
स्वयमपि शतकृत्वस्तत्तथान्वाचचक्षे ॥
कथितमपि नरेन्द्रः शंसयामास हंसं
किमिति किमिति पृच्छन्भाषितं स प्रियायाः ।
अधिगतमथ सान्द्रानन्दमाध्वीकमत्तः
स्वयमपि शतकृत्वस्तत्तथान्वाचचक्षे ॥
किमिति किमिति पृच्छन्भाषितं स प्रियायाः ।
अधिगतमथ सान्द्रानन्दमाध्वीकमत्तः
स्वयमपि शतकृत्वस्तत्तथान्वाचचक्षे ॥
अन्वयः
AI
अथ सः नरेन्द्रः प्रियायाः भाषितम् 'किम् इति? किम् इति?' पृच्छन्, कथितम् अपि हंसम् शंसयामास। सान्द्र-आनन्द-माध्वीक-मत्तः (सन् सः) स्वयम् अपि अधिगतम् तत् शत-कृत्वः तथा अनु-आचचक्षे।
Summary
AI
Then the king, repeatedly asking, "What did she say? What?" made the swan retell his beloved's words, even though they had already been spoken. Intoxicated with the potent wine of bliss, he himself also repeated what he had heard a hundred times in the same manner.
पदच्छेदः
AI
| कथितम् | कथित (√कथ्+क्त, २.१) | what was told |
| अपि | अपि | even |
| नरेन्द्रः | नरेन्द्र (१.१) | the king |
| शंसयामास | शंसयामास (√शंस् +णिच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | made him tell |
| हंसम् | हंस (२.१) | the swan |
| किम् | किम् | What |
| इति | इति | thus |
| पृच्छन् | पृच्छन्त् (√प्रच्छ्+शतृ, १.१) | asking |
| भाषितम् | भाषित (√भाष्+क्त, २.१) | the speech |
| सः | तद् (१.१) | he |
| प्रियायाः | प्रिया (६.१) | of his beloved |
| अधिगतम् | अधिगत (अधि√गम्+क्त, २.१) | what was heard |
| अथ | अथ | Then |
| सान्द्र-आनन्द-माध्वीक-मत्तः | सान्द्रानन्दमाध्वीकमत्त (१.१) | intoxicated with the strong wine of joy |
| स्वयम् | स्वयम् | himself |
| अपि | अपि | also |
| शत-कृत्वः | शतकृत्वस् | a hundred times |
| तत् | तद् (२.१) | that |
| तथा | तथा | so |
| अनु-आचचक्षे | अन्वाचचक्षे (अनु+आ√चक्ष् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | repeated |
छन्दः
मालिनी [१५: ननमयय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| क | थि | त | म | पि | न | रे | न्द्रः | शं | स | या | मा | स | हं | सं |
| कि | मि | ति | कि | मि | ति | पृ | च्छ | न्भा | षि | तं | स | प्रि | या | याः |
| अ | धि | ग | त | म | थ | सा | न्द्रा | न | न्द | मा | ध्वी | क | म | त्तः |
| स्व | य | म | पि | श | त | कृ | त्व | स्त | त्त | था | न्वा | च | च | क्षे |
| न | न | म | य | य | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.