अस्तित्वं कार्यसिद्धेः स्फुटमथ कथयन्पक्षतेः कम्पभेदैः आख्यातुं वृत्तमेतन्निषधनरपतौ सर्वमेकः प्रतस्थे ।
कान्तारे निर्गतासि प्रियसखि ! पदवी विस्मृता किं नु मुग्धे ।
मा रोदीरेहि यामेत्युपहृतवचसो निन्युरन्यां वयस्याः ॥
अस्तित्वं कार्यसिद्धेः स्फुटमथ कथयन्पक्षतेः कम्पभेदैः आख्यातुं वृत्तमेतन्निषधनरपतौ सर्वमेकः प्रतस्थे ।
कान्तारे निर्गतासि प्रियसखि ! पदवी विस्मृता किं नु मुग्धे ।
मा रोदीरेहि यामेत्युपहृतवचसो निन्युरन्यां वयस्याः ॥
कान्तारे निर्गतासि प्रियसखि ! पदवी विस्मृता किं नु मुग्धे ।
मा रोदीरेहि यामेत्युपहृतवचसो निन्युरन्यां वयस्याः ॥
अन्वयः
AI
अथ (सः हंसः) पक्षतेः कम्प-भेदैः कार्य-सिद्धेः अस्तित्वम् स्फुटम् कथयन् (इव), एतत् सर्वम् वृत्तम् निषध-नरपतौ आख्यातुम् एकः प्रतस्थे। वयस्याः 'प्रिय-सखि! कान्तारे निर्गता असि। मुग्धे! पदवी विस्मृता किम् नु? मा रोदीः। एहि, याम' इति उपहृत-वचसः (सत्यः) अन्याम् (भैमीम्) निन्युः।
Summary
AI
Then the swan, as if clearly indicating the mission's success with the tremors of his wings, set out alone to report everything to the king of Nishadha. Meanwhile, her friends led Damayanti away, saying, "Dear friend, you've wandered off! O simple one, have you forgotten the path? Don't cry. Come, let's go."
पदच्छेदः
AI
| अस्तित्वम् | अस्तित्व (२.१) | the existence |
| कार्य-सिद्धेः | कार्यसिद्धि (६.१) | of the mission's success |
| स्फुटम् | स्फुटम् | clearly |
| अथ | अथ | Then |
| कथयन् | कथयन्त् (√कथ्+शतृ, १.१) | indicating |
| पक्षतेः | पक्षति (६.१) | of his wing-base |
| कम्प-भेदैः | कम्पभेद (३.३) | with varied tremors |
| आख्यातुम् | आख्यातुम् (आ√ख्या+तुमुन्) | to report |
| वृत्तम् | वृत्त (२.१) | news |
| एतत् | एतद् (२.१) | this |
| निषध-नरपतौ | निषधनरपति (७.१) | to the king of Nishadha |
| सर्वम् | सर्व (२.१) | all |
| एकः | एक (१.१) | alone |
| प्रतस्थे | प्रतस्थे (प्र√स्था कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | set out |
| कान्तारे | कान्तार (७.१) | in the garden |
| निर्गता | निर्गत (निर्√गम्+क्त, १.१) | gone out |
| असि | असि (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | you are |
| प्रिय-सखि | प्रियसखि (८.१) | O dear friend |
| पदवी | पदवी (१.१) | the path |
| विस्मृता | विस्मृत (वि√स्मृ+क्त, १.१) | forgotten |
| किम् | किम् | what? |
| नु | नु | indeed |
| मुग्धे | मुग्धा (८.१) | O simple one |
| मा | मा | Don't |
| रोदीः | रोदीः (√रुद् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) म.पु. एक.) | cry |
| एहि | एहि (√इ कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | Come |
| याम | याम (√या कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. बहु.) | let us go |
| इति | इति | thus |
| उपहृत-वचसः | उपहृतवचस् (१.३) | offering words |
| निन्युः | निन्युः (√नी कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | led |
| अन्याम् | अन्या (२.१) | her |
| वयस्याः | वयस्या (१.३) | her friends |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.