तस्या दृशो नृपतिबन्धुमनुव्रजन्त्या-
स्तं बाष्पवारि न चिरादवधिरबभूव ।
पार्श्वेऽपि विप्रचकृषे यदनेन दृष्टेः
आरादपि व्यवदधे न तु चित्तवृत्तेः ॥

अन्वयः AI नृपति-बन्धुम् अनुव्रजन्त्याः तस्याः दृशः तम् बाष्प-वारि चिरात् अवधिः न अबभूव। यत् अनेन पार्श्वे अपि दृष्टेः विप्रचकृषे, (किन्तु) आरात् अपि चित्त-वृत्तेः न तु व्यवदधे।

Summary AI The teardrops did not long remain the limit of her sight, which followed the swan. For although he was soon pulled away from her physical vision even while near, he was not hidden from the activity of her mind even when far away.

पदच्छेदः AI

तस्याः	तद् (६.१)	Her
दृशः	दृश् (६.१)	of sight
नृपति-बन्धुम्	नृपतिबन्धु (२.१)	the friend of the king (the swan)
अनुव्रजन्त्याः	अनुव्रजन्त् (अनु√व्रज्+शतृ, ६.१)	which was following
तम्	तद् (१.१)	that
बाष्प-वारि	बाष्पवारि (१.१)	teardrop
न	न	not
चिरात्	चिरात्	for long
अवधिः	अवधि (१.१)	the limit
अबभूव	अबभूव (√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	became
पार्श्वे	पार्श्व (७.१)	when near
अपि	अपि	even
विप्रचकृषे	विप्रचकृषे (वि+प्र√कृष् भावकर्मणोः लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was pulled away
यत्	यत्	Because
अनेन	इदम् (३.१)	by him (the swan)
दृष्टेः	दृष्टि (५.१)	from sight
आरात्	आरात्	from afar
अपि	अपि	even
व्यवदधे	व्यवदधे (वि+अव√धा भावकर्मणोः लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was hidden
न	न	not
तु	तु	but
चित्त-वृत्तेः	चित्तवृत्ति (५.१)	from the activity of the mind

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
त	स्या	दृ	शो	नृ	प	ति	ब	न्धु	म	नु	व्र	ज	न्त्या
स्तं	बा	ष्प	वा	रि	न	चि	रा	द	व	धि	र	ब	भू	व
पा	र्श्वे	ऽपि	वि	प्र	च	कृ	षे	य	द	ने	न	दृ	ष्टेः
आ	रा	द	पि	व्य	व	द	धे	न	तु	चि	त्त	वृ	त्तेः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect