त्वं हृद्गता भैमि बहिर्गतापि
प्राणायिता नासिकयास्यगत्या ।
न चित्रमाक्रामति तत्र चित्रम्
एतन्मनो यद्भवदेकवृत्ति ॥
त्वं हृद्गता भैमि बहिर्गतापि
प्राणायिता नासिकयास्यगत्या ।
न चित्रमाक्रामति तत्र चित्रम्
एतन्मनो यद्भवदेकवृत्ति ॥
प्राणायिता नासिकयास्यगत्या ।
न चित्रमाक्रामति तत्र चित्रम्
एतन्मनो यद्भवदेकवृत्ति ॥
अन्वयः
AI
(हे) भैमि! त्वम् हृत्-गता (असि)। बहिः-गता अपि (त्वम्) अस्य नासिकया गत्या प्राणायिता (असि)। तत्र एतत् न चित्रम् यत् (तस्य) मनः भवत्-एक-वृत्ति (इति)। चित्रम् (एव) मनः न आक्रामति।
Summary
AI
"O Bhaimi, you are in his heart. Even when outside, you act as his very life-breath, moving through his nostrils. Therefore, it is no wonder that his mind is solely focused on you. The only wonder is that a mere picture (citram) does not completely overwhelm his mind."
पदच्छेदः
AI
| त्वम् | युष्मद् (१.१) | you |
| हृद्गता | हृद्–गत (√गम्+क्त, १.१) | are in his heart |
| भैमि | भैमी (८.१) | O Bhaimi! |
| बहिर्गता | बहिस्–गत (√गम्+क्त, १.१) | when you are outside |
| अपि | अपि | even |
| प्राणायिता | प्राणायित (√प्राणाय+क्त, १.१) | act as his very life-breath |
| नासिकया | नासिका (३.१) | through the nose |
| अस्य | इदम् (६.१) | his |
| गत्या | गति (३.१) | by movement |
| न | न | not |
| चित्रम् | चित्र (१.१) | a wonder |
| आक्रामति | आक्रामति (आ√क्रम् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | occupies |
| तत्र | तत्र | in that case |
| चित्रम् | चित्र (२.१) | a picture |
| एतत् | एतद् (१.१) | this |
| मनः | मनस् (१.१) | mind |
| यत् | यद् | that |
| भवदेकवृत्ति | भवत्–एक–वृत्ति (१.१) | is solely focused on you |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त्वं | हृ | द्ग | ता | भै | मि | ब | हि | र्ग | ता | पि |
| प्रा | णा | यि | ता | ना | सि | क | या | स्य | ग | त्या |
| न | चि | त्र | मा | क्रा | म | ति | त | त्र | चि | त्र |
| मे | त | न्म | नो | य | द्भ | व | दे | क | वृ | त्ति |
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.