त्वद्वद्धबुद्धेर्बहिरिन्द्रियाणां
तस्योपवासव्रतिनां तपोभिः ।
त्वामद्य लब्ध्वामृततृप्तिभाजां
स्वदेवभूयं चरितार्थमस्तु ॥

अन्वयः AI त्वत्-बद्ध-बुद्धेः तस्य बहिः-इन्द्रियाणाम् उपवास-व्रतिनाम् (इव स्थितिः)। अद्य त्वाम् लब्ध्वा अमृत-तृप्ति-भाजाम् (तेषाम् इन्द्रियाणाम्) स्व-देव-भूयम् तपोभिः चरितार्थम् अस्तु।

Summary AI "His external senses, whose mind is bound to you, have been like those observing a vow of fasting. Today, by obtaining you, let their own divinity, which enjoys the satisfaction of nectar, be fulfilled by their austerities."

पदच्छेदः AI

त्वद्वद्धबुद्धेः	युष्मद्–बद्ध (√बन्ध्+क्त)–बुद्धि–त्वद्वद्धबुद्धि (६.१)	of him whose mind is bound to you
बहिरिन्द्रियाणाम्	बहिरिन्द्रिय (६.३)	of the external senses
तस्य	तद् (६.१)	his
उपवासव्रतिनाम्	उपवास–व्रतिन् (६.३)	of those observing a vow of fasting
तपोभिः	तपस् (३.३)	by austerities
त्वाम्	युष्मद् (२.१)	you
अद्य	अद्य	today
लब्ध्वा	लब्ध्वा (√लभ्+क्त्वा)	having obtained
अमृततृप्तिभाजाम्	अमृत–तृप्ति–भाज् (√भज्+घिनुँण्)–अमृततृप्तिभाज् (६.३)	of those who enjoy the satisfaction of nectar
स्वदेवभूयम्	स्व–देवभूय (१.१)	their own divinity
चरितार्थम्	चरितार्थ (१.१)	fulfilled
अस्तु	अस्तु (√अस् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	let it be

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
त्व	द्व	द्ध	बु	द्धे	र्ब	हि	रि	न्द्रि	या	णां
त	स्यो	प	वा	स	व्र	ति	नां	त	पो	भिः
त्वा	म	द्य	ल	ब्ध्वा	मृ	त	तृ	प्ति	भा	जां
स्व	दे	व	भू	यं	च	रि	ता	र्थ	म	स्तु

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect