स्वेदस्य धाराभिरिवापगाभि-
र्व्याप्ता जगद्भारपरिश्रमार्ता ।
छायापदेशाद्वसुधा निमज्ज्य
सुधाम्बुधावुज्झति खेदमत्र ॥
स्वेदस्य धाराभिरिवापगाभि-
र्व्याप्ता जगद्भारपरिश्रमार्ता ।
छायापदेशाद्वसुधा निमज्ज्य
सुधाम्बुधावुज्झति खेदमत्र ॥
र्व्याप्ता जगद्भारपरिश्रमार्ता ।
छायापदेशाद्वसुधा निमज्ज्य
सुधाम्बुधावुज्झति खेदमत्र ॥
अन्वयः
AI
जगत्-भार-परिश्रम-आर्ता वसुधा स्वेदस्य धाराभिः आपगाभिः इव व्याप्ता सती छाया-अपदेशात् अत्र सुधाम्बुधौ निमज्ज्य खेदम् उज्झति ।
Summary
AI
The Earth, afflicted by the exertion of bearing the world's burden and covered with rivers as if with streams of sweat, plunges into this ocean of nectar (moonlight) under the pretext of its shadow, and thus gives up its fatigue.
पदच्छेदः
AI
| स्वेदस्य | स्वेद (६.१) | of sweat |
| धाराभिः | धारा (३.३) | with streams |
| इव | इव | like |
| आपगाभिः | आपगा (३.३) | with rivers |
| व्याप्ता | व्याप्त (वि√आप्+क्त, १.१) | covered |
| जगद्भारपरिश्रमार्ता | जगत्–भार–परिश्रम–आर्त (१.१) | afflicted by the exertion of bearing the world's burden |
| छायापदेशात् | छाया–अपदेश (५.१) | under the pretext of its shadow |
| वसुधा | वसुधा (१.१) | the Earth |
| निमज्ज्य | निमज्ज्य (नि√मस्ज्+ल्यप्) | having plunged |
| सुधाम्बुधौ | सुधा–अम्बुधि (७.१) | in the ocean of nectar (moonlight) |
| उज्झति | उज्झति (√उझ्झ् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | gives up |
| खेदम् | खेद (२.१) | fatigue |
| अत्र | अत्र | here |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स्वे | द | स्य | धा | रा | भि | रि | वा | प | गा | भि |
| र्व्या | प्ता | ज | ग | द्भा | र | प | रि | श्र | मा | र्ता |
| छा | या | प | दे | शा | द्व | सु | धा | नि | म | ज्ज्य |
| सु | धा | म्बु | धा | वु | ज्झ | ति | खे | द | म | त्र |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.