रुद्रेषुविद्रावितमार्तमारा-
त्तारामृगं व्योमनि वीक्ष्य बिभ्यत् ।
मन्येऽयमन्यः शरणं विवेश
मत्वेशचूडामणिमिन्दुमेणः ॥
रुद्रेषुविद्रावितमार्तमारा-
त्तारामृगं व्योमनि वीक्ष्य बिभ्यत् ।
मन्येऽयमन्यः शरणं विवेश
मत्वेशचूडामणिमिन्दुमेणः ॥
त्तारामृगं व्योमनि वीक्ष्य बिभ्यत् ।
मन्येऽयमन्यः शरणं विवेश
मत्वेशचूडामणिमिन्दुमेणः ॥
अन्वयः
AI
(अहं) मन्ये, व्योमनि आरात् रुद्र-इषु-विद्रावितम् आर्तं तारा-मृगं वीक्ष्य बिभ्यत्, अयम् अन्यः एणः इन्दुम् ईश-चूडामणिं मत्वा शरणं विवेश।
Summary
AI
I think that this other deer, seeing from afar the star-deer (constellation Mrigashirsha) in the sky, distressed and put to flight by Rudra's arrow, became afraid and took refuge in the moon, mistaking it for Lord Shiva's crest-jewel.
पदच्छेदः
AI
| रुद्रेषुविद्रावितम् | रुद्रेषुविद्रावित (२.१) | put to flight by Rudra's arrow |
| आर्तम् | आर्त (२.१) | distressed |
| आरात् | आरात् | from afar |
| तारामृगं | तारामृग (२.१) | the star-deer (Mrigashirsha) |
| व्योमनि | व्योमन् (७.१) | in the sky |
| वीक्ष्य | वीक्ष्य (वि√ईक्ष्+ल्यप्) | having seen |
| बिभ्यत् | बिभ्यत् (√भी+शतृ, १.१) | being afraid |
| मन्ये | मन्ये (√मन् कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.) | I think |
| अयम् | इदम् (१.१) | this |
| अन्यः | अन्य (१.१) | other |
| शरणं | शरण (२.१) | refuge |
| विवेश | विवेश (√विश् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | entered |
| मत्वा | मत्वा (√मन्+क्त्वा) | having considered |
| ईशचूडामणिम् | ईश–चूडामणि (२.१) | the crest-jewel of the Lord (Shiva) |
| इन्दुम् | इन्दु (२.१) | the moon |
| एणः | एण (१.१) | a deer |
छन्दः
इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| रु | द्रे | षु | वि | द्रा | वि | त | मा | र्त | मा | रा |
| त्ता | रा | मृ | गं | व्यो | म | नि | वी | क्ष्य | बि | भ्यत् |
| म | न्ये | ऽय | म | न्यः | श | र | णं | वि | वे | श |
| म | त्वे | श | चू | डा | म | णि | मि | न्दु | मे | णः |
| त | त | ज | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.