गुणौ पयोधेर्निजकारणस्य
न हानिवृद्धी कथमेतु चन्द्रः ।
चिरेण सोऽयं भजते तु यत्ते
न नित्यमम्भोधिरिवात्र चित्रम् ॥

अन्वयः AI चन्द्रः निज-कारणस्य पयोधेः गुणौ हानि-वृद्धी कथं न एतु? तु सः अयं यत् ते (हानिवृद्धी) अम्भोधिः इव नित्यं न भजते, (किन्तु) चिरेण भजते, अत्र चित्रम्।

Summary AI Why shouldn't the moon acquire the qualities of waning and waxing from its own cause, the ocean, which has tides? The wonder, however, is that unlike the ocean which experiences them constantly, this moon undergoes them only over a long period.

पदच्छेदः AI

गुणौ	गुण (२.२)	the two qualities
पयोधेः	पयोधि (६.१)	of the ocean
निजकारणस्य	निज–कारण (६.१)	of its own cause
न	न	not
हानिवृद्धी	हानिवृद्धि (२.२)	waning and waxing
कथम्	कथम्	how
एतु	एतु (√इ कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	should it attain
चन्द्रः	चन्द्र (१.१)	the moon
चिरेण	चिरेण	after a long time
सः	तद् (१.१)	he
अयम्	इदम् (१.१)	this
भजते	भजते (√भज् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	experiences
तु	तु	but
यत्	यत्	that
ते	तद् (२.२)	those two
न	न	not
नित्यम्	नित्यम्	constantly
अम्भोधिरिव	अम्भोधि (१.१)–इव	like the ocean
अत्र	अत्र	here
चित्रम्	चित्र (१.१)	is a wonder

छन्दः उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
गु	णौ	प	यो	धे	र्नि	ज	का	र	ण	स्य
न	हा	नि	वृ	द्धी	क	थ	मे	तु	च	न्द्रः
चि	रे	ण	सो	ऽयं	भ	ज	ते	तु	य	त्ते
न	नि	त्य	म	म्भो	धि	रि	वा	त्र	चि	त्रम्
ज			त			ज			ग	ग

गुणौ पयोधेर्निजकारणस्य
न हानिवृद्धी कथमेतु चन्द्रः ।
चिरेण सोऽयं भजते तु यत्ते
न नित्यमम्भोधिरिवात्र चित्रम् ॥

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect