अङ्केणनाभेर्विषकृष्णकण्ठः
सुधाप्तशुद्धः कटभस्मपाण्डुः ।
अर्हन्नपीन्दोर्निजमौलिधाना-
न्मृडः कलामर्हति षोडशीं न ॥
अङ्केणनाभेर्विषकृष्णकण्ठः
सुधाप्तशुद्धः कटभस्मपाण्डुः ।
अर्हन्नपीन्दोर्निजमौलिधाना-
न्मृडः कलामर्हति षोडशीं न ॥
सुधाप्तशुद्धः कटभस्मपाण्डुः ।
अर्हन्नपीन्दोर्निजमौलिधाना-
न्मृडः कलामर्हति षोडशीं न ॥
अन्वयः
AI
विष-कृष्ण-कण्ठः, सुधा-आप्त-शुद्धः, कट-भस्म-पाण्डुः, अङ्क-एण-नाभेः मृडः, इन्दोः निज-मौलि-धानात् अर्हन् अपि (सन्), षोडशीं कलां न अर्हति।
Summary
AI
Shiva—whose throat is black with poison yet is purified by nectar, who is pale with funeral ash—though he honors the moon by placing it on his crest, is not worthy of receiving its sixteenth, most essential, digit due to his contradictory nature.
पदच्छेदः
AI
| अङ्क-एण-नाभेः | अङ्क–एण–नाभि (१.१) | having a navel like the deer in its spot |
| विष-कृष्ण-कण्ठः | विष–कृष्ण–कण्ठ (१.१) | whose throat is black from poison |
| सुधा-आप्त-शुद्धः | सुधा–आप्त (√आप्+क्त)–शुद्ध (१.१) | purified by obtaining nectar |
| कट-भस्म-पाण्डुः | कट–भस्म–पाण्डु (१.१) | pale from the ash of funeral pyres |
| अर्हन् | अर्हत् (√अर्ह्+शतृ, १.१) | being worthy |
| अपि | अपि | even though |
| इन्दोः | इन्दु (६.१) | of the moon |
| निज-मौलि-धानात् | निज–मौलि–धान (५.१) | from placing on his own crest |
| मृडः | मृड (१.१) | Shiva |
| कलाम् | कला (२.१) | digit |
| अर्हति | अर्हति (√अर्ह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | deserves |
| षोडशीम् | षोडशी (२.१) | the sixteenth |
| न | न | not |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | ङ्के | ण | ना | भे | र्वि | ष | कृ | ष्ण | क | ण्ठः |
| सु | धा | प्त | शु | द्धः | क | ट | भ | स्म | पा | ण्डुः |
| अ | र्ह | न्न | पी | न्दो | र्नि | ज | मौ | लि | धा | ना |
| न्मृ | डः | क | ला | म | र्ह | ति | षो | ड | शीं | न |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.