ताराक्षरैर्यामसिते कठिन्या
निशालिखद्व्योम्नि तमःप्रशस्तिम् ।
विलुप्य तामल्पयतोऽरुणेऽपि
जातः करे पाण्डुरिमा हिमांशोः ॥

अन्वयः AI निशा व्योम्नि याम-असिते (फलके) कठिन्या तारा-अक्षरैः तमः-प्रशस्तिम् अलिखत्। ताम् (प्रशस्तिं) विलुप्य (तमः) अल्पयतः हिमांशोः करे अरुणे (सति) अपि पाण्डुरिमा जातः।

Summary AI The Night wrote a eulogy to Darkness on the black slate of the sky with the stars for letters. The moon, by erasing that eulogy and thus diminishing the darkness, got its rays stained with paleness, like chalk dust on a hand, which is visible even at dawn.

पदच्छेदः AI

तारा-अक्षरैः	तारा–अक्षर (३.३)	with the letters of stars
याम-असिते	याम–असित (७.१)	on the black slate of the night-watch
कठिन्या	कथिनी (३.१)	with a chalk
निशा	निशा (१.१)	Night
अलिखत्	अलिखत् (अ√लिख् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	wrote
व्योम्नि	व्योमन् (७.१)	in the sky
तमः-प्रशस्तिम्	तमस्–प्रशस्ति (२.१)	a eulogy of darkness
विलुप्य	विलुप्य (वि√लुप्+ल्यप्)	having erased
ताम्	तद् (२.१)	that
अल्पयतः	अल्पयत् (√अल्प्+णिच्+शतृ, ६.१)	of the one diminishing
अरुणे	अरुण (७.१)	at dawn
अपि	अपि	even
जातः	जात (√जन्+क्त, १.१)	was born
करे	कर (७.१)	in the hand/ray
पाण्डुरिमा	पाण्डुरिमन् (१.१)	paleness
हिमांशोः	हिमांशु (६.१)	of the moon

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
ता	रा	क्ष	रै	र्या	म	सि	ते	क	ठि	न्या
नि	शा	लि	ख	द्व्यो	म्नि	त	मः	प्र	श	स्तिम्
वि	लु	प्य	ता	म	ल्प	य	तो	ऽरु	णे	ऽपि
जा	तः	क	रे	पा	ण्डु	रि	मा	हि	मां	शोः

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect