निजानुजेनातिथितामुपेतः
प्राचीपतेर्वाहनवारणेन ।
सिन्दूरसान्द्रे किमकारि मूर्ध्नि
तेनारुणश्रीरयमुज्जिहीते ॥

अन्वयः AI प्राची-पतेः वाहन-वारणेन निज-अनुजेन अतिथिताम् उपेतः अयम् इन्दुः तेन सिन्दूर-सान्द्रे मूर्ध्नि किम् अकारि? यतः अयम् अरुण-श्रीः उज्जिहीते ।
Summary AI Having been received as a guest by its younger brother, Airavata, the elephant vehicle of Indra, what was done by him to the moon's head, which was thick with vermilion? For this moon now rises with a reddish glow, implying Airavata applied the color.
पदच्छेदः AI
निजानुजेननिजअनुज (३.१) by its own younger brother
अतिथिताम्अतिथिता (२.१) the state of being a guest
उपेतःउपेत (उप√इ+क्त, १.१) having obtained
प्राचीपतेःप्राचीपति (६.१) of the lord of the East (Indra)
वाहनवारणेनवाहनवारण (३.१) by the vehicle-elephant (Airavata)
सिन्दूरसान्द्रेसिन्दूरसान्द्र (७.१) thick with vermilion
किम्किम् (१.१) what
अकारिअकारि (√कृ भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) was done
मूर्ध्निमूर्धन् (७.१) on the head
तेनतद् (३.१) by him
अरुणश्रीःअरुणश्री (१.१) with a reddish glow
अयम्इदम् (१.१) this (moon)
उज्जिहीतेउज्जिहीते (उद्√हा कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) rises
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
नि जा नु जे ना ति थि ता मु पे तः
प्रा ची ते र्वा वा णे
सि न्दू सा न्द्रे कि का रि मू र्ध्नि
ते ना रु श्री मु ज्जि ही ते
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.