असंशयं सागरभागुदस्था-
त्पृथ्वीधरादेव मथः पुरायम् ।
अमुष्य यस्मादधुनापि सिन्धौ
स्थितस्य शैलादुदयं प्रतीमः ॥
असंशयं सागरभागुदस्था-
त्पृथ्वीधरादेव मथः पुरायम् ।
अमुष्य यस्मादधुनापि सिन्धौ
स्थितस्य शैलादुदयं प्रतीमः ॥
त्पृथ्वीधरादेव मथः पुरायम् ।
अमुष्य यस्मादधुनापि सिन्धौ
स्थितस्य शैलादुदयं प्रतीमः ॥
अन्वयः
AI
अयम् चन्द्रः पुरा सागर-भाक् सन् मथः पृथ्वी-धरात् एव उदस्थात्, इति असंशयम् । यस्मात् अधुना अपि सिन्धौ स्थितस्य अमुष्य शैलात् उदयम् प्रतीमः ।
Summary
AI
Undoubtedly, this moon, which was once part of the ocean, first arose from the churning mountain (Mandara) long ago. This is because even now, we perceive its rise from a mountain (Udayagiri) while it is situated in the sky (which is also called 'sindhu').
पदच्छेदः
AI
| असंशयम् | असंशयम् | undoubtedly |
| सागरभाक् | सागर–भाज् (१.१) | part of the ocean |
| उदस्थात् | उदस्थात् (उद्√स्था कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | arose |
| पृथ्वीधरात् | पृथ्वी–धर (५.१) | from the mountain |
| एव | एव | only |
| मथः | मथ (५.१) | from the churning |
| पुरा | पुरा | long ago |
| अयम् | इदम् (१.१) | this (moon) |
| अमुष्य | अदस् (६.१) | of this one |
| यस्मात् | यद् (५.१) | because |
| अधुना | अधुना | now |
| अपि | अपि | also |
| सिन्धौ | सिन्धु (७.१) | in the sky/ocean |
| स्थितस्य | स्थित (√स्था+क्त, ६.१) | of the one situated |
| शैलात् | शैल (५.१) | from a mountain |
| उदयम् | उदय (२.१) | the rise |
| प्रतीमः | प्रतीमः (प्रति√इ कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. बहु.) | we perceive |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | सं | श | यं | सा | ग | र | भा | गु | द | स्था |
| त्पृ | थ्वी | ध | रा | दे | व | म | थः | पु | रा | यम् |
| अ | मु | ष्य | य | स्मा | द | धु | ना | पि | सि | न्धौ |
| स्थि | त | स्य | शै | ला | दु | द | यं | प्र | ती | मः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.