दिशि दिशि गिरिग्रावाणः स्वां वमन्तु सरस्वतीं
तुलयतु मिथस्तामापातस्फुरद्ध्वनिडम्बराम् ।
स परमपरः क्षीरोदन्वान्यदीयमुदीयते
मथितुरमृतं खेदच्छेदि प्रमोदनमोदनम् ॥

अन्वयः AI दिशि दिशि गिरिग्रावाणः स्वां सरस्वतीं वमन्तु। मिथः आपातस्फुरद्ध्वनिडम्बरां तां तुलयतु। सः अपरः क्षीरोदन्वान् परम्, यदीयं खेदच्छेदि प्रमोदनमोदनम् अमृतं मथितुः उदीयते।

Summary AI Let the mountain-like poets in every direction spew forth their own poetry. Let their work, with its superficial glitter of suggested meaning, be compared amongst themselves. But that other one is the supreme Ocean of Milk (my poem), from which arises for the discerning reader nectar that cuts away sorrow and delights even the joyful.

पदच्छेदः AI

दिशि	दिश् (७.१)	in direction
दिशि	दिश् (७.१)	in direction
गिरिग्रावाणः	गिरि–ग्रावन् (१.३)	mountain rocks (other poets)
स्वाम्	स्व (२.१)	their own
वमन्तु	वमन्तु (√वम् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	let them spew forth
सरस्वतीम्	सरस्वती (२.१)	poetry
तुलयतु	तुलयतु (√तुल् +णिच् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	let one compare
मिथः	मिथस्	mutually
ताम्	तद् (२.१)	that
आपातस्फुरद्ध्वनिडम्बराम्	आपात–स्फुरत् (√स्फुरत्+शतृ)–ध्वनि–डम्बर (२.१)	which has a pomp of suggested meaning that glitters only at first glance
सः	तद् (१.१)	That
परम्	परम्	but
अपरः	अपर (१.१)	another
क्षीरोदन्वान्	क्षीर–उदन्वत् (१.१)	the ocean of milk
यदीयम्	यदीय (२.१)	whose
उदीयते	उदीयते (उद्√इ कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	arises
मथितुः	मथितृ (६.१)	of the churner (discerning reader)
अमृतम्	अमृत (२.१)	nectar
खेदच्छेदि	खेद–छेदिन् (२.१)	that which cuts away sorrow
प्रमोदनमोदनम्	प्रमोदन–मोदन (२.१)	that which delights the joyful

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
दि	शि	दि	शि	गि	रि	ग्रा	वा	णः	स्वां	व	म	न्तु	स	र	स्व	तीं
तु	ल	य	तु	मि	थ	स्ता	मा	पा	त	स्फु	र	द्ध्व	नि	ड	म्ब	राम्
स	प	र	म	प	रः	क्षी	रो	द	न्वा	न्य	दी	य	मु	दी	य	ते
म	थि	तु	र	मृ	तं	खे	द	च्छे	दि	प्र	मो	द	न	मो	द	नम्
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect