यथा यूनस्तद्वत्परमरमणीयापि रमणी
कुमाराणामन्तःकरणहरणं नैव कुरुते ।
मदुक्तिश्चेदन्तर्मदयति सुधीभूय सुधियः
किमस्या नाम स्यादरसपुरुषानादरभरैः ॥

अन्वयः AI यथा परमरमणीया अपि रमणी यूनः (अन्तःकरणहरणं कुरुते) तद्वत् कुमाराणाम् अन्तःकरणहरणं न एव कुरुते । चेत् मत्-उक्तिः सुधीभूय सुधियः अन्तः मदयति (तर्हि) अरसपुरुष-अनादर-भरैः अस्याः नाम किम् स्यात्?

Summary AI Just as an exceedingly beautiful woman captivates the heart of a young man but not that of a boy, so too my poetry delights the wise after they become connoisseurs. If it does so, what harm can come to its reputation from the great disrespect shown by men devoid of aesthetic taste?

पदच्छेदः AI

यथा	यथा	Just as
यूनः	युवन् (६.१)	of a young man
तद्वत्	तद्वत्	in that way
परमरमणीया	परम–रमणीय (१.१)	exceedingly beautiful
अपि	अपि	even
रमणी	रमणी (१.१)	a beautiful woman
कुमाराणाम्	कुमार (६.३)	of boys
अन्तःकरणहरणम्	अन्तःकरण–हरण (२.१)	the stealing of the heart
न	न	not
एव	एव	indeed
कुरुते	कुरुते (√कृ कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	does
मदुक्तिः	मद्–उक्ति (१.१)	my poetry
चेत्	चेत्	if
अन्तः	अन्तः	within
मदयति	मदयति (√मद् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	delights
सुधीभूय	सुधीभूय (√भू+क्त्वा+च्वि)	having become a connoisseur
सुधियः	सुधी (२.३)	the wise
किम्	किम्	what
अस्याः	इदम् (६.१)	of this (poetry)
नाम	नाम	harm
स्यात्	स्यात् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	could be
अरसपुरुषानादरभरैः	अरसपुरुष–अनादर–भर (३.३)	by the abundance of disrespect from tasteless men

छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
य	था	यू	न	स्त	द्व	त्प	र	म	र	म	णी	या	पि	र	म	णी
कु	मा	रा	णा	म	न्तः	क	र	ण	ह	र	णं	नै	व	कु	रु	ते
म	दु	क्ति	श्चे	द	न्त	र्म	द	य	ति	सु	धी	भू	य	सु	धि	यः
कि	म	स्या	ना	म	स्या	द	र	स	पु	रु	षा	ना	द	र	भ	रैः
य			म			न			स			भ			ल	ग

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect