सपीतेः संप्रीतेरजनि रजनीशः परिषदा
परीतस्ताराणां दिनमणिमणिग्रावमणिकः ।
प्रिये पश्योत्प्रेक्षाकविभिरभिधानाय सुशकः
सुधामभ्युद्धर्तुं धृतशशकनीलाश्मचषकः ॥

अन्वयः AI प्रिये, पश्य, स-पीतेः सम्-प्रीतेः ताराणाम् परिषदा परीतः, दिन-मणि-मणि-ग्राव-मणिकः रजनी-ईशः अजनि । (अयम्) उत्प्रेक्षा-कविभिः सुधाम् अभि-उद्धर्तुम् धृत-शशक-नील-अश्म-चषकः (इति) अभिधानाय सु-शकः (अस्ति) ।

Summary AI O beloved, look! The moon, surrounded by an assembly of stars in a joyous drinking party, has appeared like a cup made from sunstone gems. It is easy for imaginative poets to describe it as one holding a sapphire cup shaped like a hare to draw up nectar.

पदच्छेदः AI

सपीतेः	सपीति (६.१)	of a drinking party
संप्रीतेः	संप्रीति (६.१)	of great joy
अजनि	अजनि (√जन् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	appeared
रजनीशः	रजनीश (१.१)	the lord of the night
परिषदा	परिषद् (३.१)	by the assembly
परीतस्ताराणां	परीत (परि√इ+क्त, १.१)–तारा (६.३)	surrounded by stars
दिनमणिमणिग्रावमणिकः	दिनमणिमणिग्रावमणिक (१.१)	a drinking cup made from the gem-stone of the sun-stone
प्रिये	प्रिया (८.१)	O beloved
पश्य	पश्य (√दृश् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	look
उत्प्रेक्षाकविभिः	उत्प्रेक्षाकवि (३.३)	by poets of fancy
अभिधानाय	अभिधान (४.१)	for describing
सुशकः	सुशक (१.१)	easy
सुधाम्	सुधा (२.१)	nectar
अभ्युद्धर्तुं	अभ्युद्धर्तुं (अभि+उद्√हृ+तुमुन्)	to lift up
धृतशशकनीलाश्मचषकः	धृतशशकनीलाश्मचषक (१.१)	one who holds a sapphire cup in the shape of a hare

छन्दः शिखरिणी [१७: यमनसभलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
स	पी	तेः	सं	प्री	ते	र	ज	नि	र	ज	नी	शः	प	रि	ष	दा
प	री	त	स्ता	रा	णां	दि	न	म	णि	म	णि	ग्रा	व	म	णि	कः
प्रि	ये	प	श्यो	त्प्रे	क्षा	क	वि	भि	र	भि	धा	ना	य	सु	श	कः
सु	धा	म	भ्यु	द्ध	र्तुं	धृ	त	श	श	क	नी	ला	श्म	च	ष	कः
य			म			न			स			भ			ल	ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect