यत्पद्ममादित्सु तवाननीयां
कुरङ्गलक्ष्मा च मृगाक्षि लक्ष्मीम् ।
एकार्थलिप्साकृत एष शङ्के
शशाङ्कपङ्केरुहयोर्विरोधः ॥
यत्पद्ममादित्सु तवाननीयां
कुरङ्गलक्ष्मा च मृगाक्षि लक्ष्मीम् ।
एकार्थलिप्साकृत एष शङ्के
शशाङ्कपङ्केरुहयोर्विरोधः ॥
कुरङ्गलक्ष्मा च मृगाक्षि लक्ष्मीम् ।
एकार्थलिप्साकृत एष शङ्के
शशाङ्कपङ्केरुहयोर्विरोधः ॥
अन्वयः
AI
मृगाक्षि, यत् पद्मम् तव अननीयाम् लक्ष्मीम् आदित्सु, कुरङ्ग-लक्ष्म च (तव अननीयाम् लक्ष्मीम् आदित्सु), (अतः) एषः शशाङ्क-पङ्केरुहयोः विरोधः एक-अर्थ-लिप्सा-कृतः (इति) शङ्के ।
Summary
AI
O deer-eyed one, since both the lotus and the deer-marked moon are desirous of attaining the unparalleled beauty of your face, I suspect this enmity between them is caused by their desire for the same object.
पदच्छेदः
AI
| यत् | यद् | since |
| पद्मम् | पद्म (१.१) | the lotus |
| आदित्सु | आदित्सु (आ√दा+सन्+उ, १.१) | is desirous of taking |
| तव | युष्मद् (६.१) | your |
| अननीयाम् | अननीय (२.१) | unparalleled |
| कुरङ्ग | कुरङ्ग | deer |
| लक्ष्म | लक्ष्मन् (१.१) | the marked one (moon) |
| च | च | and |
| मृगाक्षि | मृगाक्षी (८.१) | O deer-eyed one |
| लक्ष्मीम् | लक्ष्मी (२.१) | beauty |
| एक | एक | one |
| अर्थ | अर्थ | object |
| लिप्सा | लिप्सा | desire to obtain |
| कृतः | कृत (√कृ+क्त, १.१) | caused by |
| एषः | एतद् (१.१) | this |
| शङ्के | शङ्के (√शङ्क् कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.) | I suspect |
| शशाङ्क | शशाङ्क | of the moon |
| पङ्केरुहयोः | पङ्केरुह (६.२) | and the lotus |
| विरोधः | विरोध (१.१) | the enmity |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| य | त्प | द्म | मा | दि | त्सु | त | वा | न | नी | यां |
| कु | र | ङ्ग | ल | क्ष्मा | च | मृ | गा | क्षि | ल | क्ष्मीम् |
| ए | का | र्थ | लि | प्सा | कृ | त | ए | ष | श | ङ्के |
| श | शा | ङ्क | प | ङ्के | रु | ह | यो | र्वि | रो | धः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.