त्रातुं पतिं नौषधयः स्वशक्त्या
मन्त्रेण विप्राः क्षयिणं न शेकुः ।
एनं पयोधिर्मणिभिर्न पुत्रं
सुधा प्रभावैर्न निजाश्रयं वा ॥

अन्वयः AI ओषधयः स्व-शक्त्या पतिम् एनं त्रातुम् न शेकुः । विप्राः मन्त्रेण क्षयिणम् एनं त्रातुम् न शेकुः । पयोधिः मणिभिः पुत्रम् एनम् न त्रातुम् शेके । सुधा प्रभावैः निज-आश्रयम् एनम् वा न त्रातुम् शेके ।

Summary AI The herbs could not save their lord, the waning moon, with their own power. The Brahmins could not save him with their mantras. The ocean could not save its son with its gems, nor could nectar save its own abode with its powers.

पदच्छेदः AI

त्रातुम्	त्रातुम् (√त्रै+तुमुन्)	to save
पतिम्	पति (२.१)	their lord
न	न	not
ओषधयः	ओषधि (१.३)	the herbs
स्वशक्त्या	स्व–शक्ति (३.१)	with their own power
मन्त्रेण	मन्त्र (३.१)	with mantras
विप्राः	विप्र (१.३)	the Brahmins
क्षयिणम्	क्षयिन् (२.१)	the waning one
न	न	not
शेकुः	शेकुः (√शक् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	were able
एनम्	एतद् (२.१)	him
पयोधिः	पयोधि (१.१)	the ocean
मणिभिः	मणि (३.३)	with its gems
न	न	not
पुत्रम्	पुत्र (२.१)	its son
सुधा	सुधा (१.१)	nectar
प्रभावैः	प्रभाव (३.३)	with its powers
न	न	not
निजाश्रयम्	निज–आश्रय (२.१)	its own abode
वा	वा	or

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
त्रा	तुं	प	तिं	नौ	ष	ध	यः	स्व	श	क्त्या
म	न्त्रे	ण	वि	प्राः	क्ष	यि	णं	न	शे	कुः
ए	नं	प	यो	धि	र्म	णि	भि	र्न	पु	त्रं
सु	धा	प्र	भा	वै	र्न	नि	जा	श्र	यं	वा

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect