दिक्षु यत्खुरचतुष्टयमुद्रा-
मभ्यवैमि चतुरोऽपि समुद्रान् ।
तस्य पोत्रिवपुषास्तव दंष्ट्रा
तुष्टयेऽस्तु मम वाऽस्तु जगत्याः ॥

अन्वयः AI दिक्षु यत् खुरचतुष्टयमुद्राम् चतुरः समुद्रान् अपि अभ्यवैमि, पोत्रिवपुषा तस्य तव दंष्ट्रा मम तुष्टये अस्तु वा जगत्याः (तुष्टये) अस्तु ।

Summary AI "I recognize the imprints of Your four hooves in the four directions as the four oceans themselves. May the tusk of You, who thus had the form of a boar, be for my satisfaction or for the satisfaction of the world."

पदच्छेदः AI

दिक्षु	दिश् (७.३)	in the directions
यत्	यद् (२.१)	which
खुरचतुष्टयमुद्राम्	खुर–चतुष्टय–मुद्रा (२.१)	the imprint of the four hooves
अभ्यवैमि	अभ्यवैमि (अभि+अव√इ कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.)	I recognize as
चतुरः	चतुर् (२.३)	four
अपि	अपि	even
समुद्रान्	समुद्र (२.३)	the oceans
तस्य	तद् (६.१)	of that
पोत्रिवपुषा	पोत्रिन्–वपुस् (३.१)	with the body of a boar
तव	युष्मद् (६.१)	Your
दंष्ट्रा	दंष्ट्रा (१.१)	tusk
तुष्टये	तुष्टि (४.१)	for the satisfaction
अस्तु	अस्तु (√अस् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	may it be
मम	अस्मद् (६.१)	my
वा	वा	or
अस्तु	अस्तु (√अस् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	may it be
जगत्याः	जगती (६.१)	of the world

छन्दः स्वागता [११: रनभगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
दि	क्षु	य	त्खु	र	च	तु	ष्ट	य	मु	द्रा
म	भ्य	वै	मि	च	तु	रो	ऽपि	स	मु	द्रान्
त	स्य	पो	त्रि	व	पु	षा	स्त	व	दं	ष्ट्रा
तु	ष्ट	ये	ऽस्तु	म	म	वा	ऽस्तु	ज	ग	त्याः
र			न			भ			ग	ग

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect