मध्ये बद्धाणिमा यत्सगरिममहिमश्रोणिवक्षोजयुग्मा
जाग्रच्चेतोवशित्वा स्मितधृतलघिमा मां प्रतीशित्वमेषि ।
सूक्तौ प्राकाम्यरम्या दिशि विदिशि यशोलब्धकामावसाया
भूतीरष्टावपीशस्तददित मुदितः स्वस्य शिल्पाय तुभ्यम् ॥
मध्ये बद्धाणिमा यत्सगरिममहिमश्रोणिवक्षोजयुग्मा
जाग्रच्चेतोवशित्वा स्मितधृतलघिमा मां प्रतीशित्वमेषि ।
सूक्तौ प्राकाम्यरम्या दिशि विदिशि यशोलब्धकामावसाया
भूतीरष्टावपीशस्तददित मुदितः स्वस्य शिल्पाय तुभ्यम् ॥
जाग्रच्चेतोवशित्वा स्मितधृतलघिमा मां प्रतीशित्वमेषि ।
सूक्तौ प्राकाम्यरम्या दिशि विदिशि यशोलब्धकामावसाया
भूतीरष्टावपीशस्तददित मुदितः स्वस्य शिल्पाय तुभ्यम् ॥
अन्वयः
AI
यत् मध्ये बद्धाणिमा, सगरिममहिमश्रोणिवक्षोजयुग्मा, जाग्रच्चेतोवशित्वा, स्मितधृतलघिमा (सती) माम् प्रति ईशित्वम् एषि, (यतः) सूक्तौ प्राकाम्यरम्या, दिशि विदिशि यशोलब्धकामावसाया (असि), तत् मुदितः ईशः स्वस्य शिल्पाय अष्टौ अपि भूतीः तुभ्यम् अदित ।
Summary
AI
Because you possess lordship (Ishitva) over me, with minuteness (Anima) in your waist, gravity (Garima) and greatness (Mahima) in your hips and breasts, control (Vashitva) over minds, and lightness (Laghima) in your smile; and because you are charming with irresistible will (Prakamya) in speech and have fulfilled desires (Kamavasayita) through fame, a pleased Lord Shiva gave all eight supernatural powers to you for his own artistry.
पदच्छेदः
AI
| मध्ये | मध्य (७.१) | in the waist |
| बद्धाणिमा | बद्ध–अणिमन् (१.१) | she whose minuteness (Anima) is bound |
| यत् | यत् | because |
| सगरिममहिमश्रोणिवक्षोजयुग्मा | सगरिमन्–महिमन्–श्रोणि–वक्षोज–युग्म (१.१) | she who has gravity (Garima) and greatness (Mahima) in her pair of hips and breasts |
| जाग्रच्चेतोवशित्वा | जाग्रत्–चेतस्–वशित्व (१.१) | she who has control (Vashitva) over conscious minds |
| स्मितधृतलघिमा | स्मित–धृत–लघिमन् (१.१) | she whose lightness (Laghima) is held in her smile |
| माम् | अस्मद् (२.१) | me |
| प्रति | प्रति | towards |
| ईशित्वम् | ईशित्व (२.१) | lordship (Ishitva) |
| एषि | एषि (√इ कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | you attain |
| सूक्तौ | सूक्ति (७.१) | in good speech |
| प्राकाम्यरम्या | प्राकाम्य–रम्य (१.१) | charming with irresistible will (Prakamya) |
| दिशि | दिश् (७.१) | in every direction |
| विदिशि | विदिश् (७.१) | and intermediate direction |
| यशोलब्धकामावसाया | यशस्–लब्ध–काम–अवसाय (१.१) | she who has attained the fulfillment of desires (Kamavasayita) through fame |
| भूतीः | भूति (२.३) | the powers |
| अष्टौ | अष्टन् (२.३) | eight |
| अपि | अपि | all |
| ईशः | ईश (१.१) | Lord Shiva |
| तत् | तत् | therefore |
| अदित | अदित (√दा कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | gave |
| मुदितः | मुदित (√मुद्+क्त, १.१) | pleased |
| स्वस्य | स्व (६.१) | his own |
| शिल्पाय | शिल्प (४.१) | for the artistry |
| तुभ्यम् | युष्मद् (४.१) | to you |
छन्दः
स्रग्धरा [२१: मरभनययय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ | २० | २१ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| म | ध्ये | ब | द्धा | णि | मा | य | त्स | ग | रि | म | म | हि | म | श्रो | णि | व | क्षो | ज | यु | ग्मा |
| जा | ग्र | च्चे | तो | व | शि | त्वा | स्मि | त | धृ | त | ल | घि | मा | मां | प्र | ती | शि | त्व | मे | षि |
| सू | क्तौ | प्रा | का | म्य | र | म्या | दि | शि | वि | दि | शि | य | शो | ल | ब्ध | का | मा | व | सा | या |
| भू | ती | र | ष्टा | व | पी | श | स्त | द | दि | त | मु | दि | तः | स्व | स्य | शि | ल्पा | य | तु | भ्यम् |
| म | र | भ | न | य | य | य | ||||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.