ऊर्ध्वस्ते रदनच्छदः स्मरधनुर्बन्धूकमालामयं
मौर्वी तत्र तवाधराधरतटाधःसीमलेखालता ।
एषा वागपि तावकी ननु धनुर्वेदः प्रिये मन्मथः
सोऽयं कोणधनुष्मतीभिरुचितं वीणाभिरभ्यस्यते ॥

अन्वयः AI प्रिये, ते ऊर्ध्वः रदनच्छदः स्मरधनुर्बन्धूकमालामयः (अस्ति) । तत्र तव अधराधरतटाधःसीमलेखालता मौर्वी (अस्ति) । एषा तावकी वाक् अपि ननु धनुर्वेदः (अस्ति) । सः अयम् मन्मथः कोणधनुष्मतीभिः वीणाभिः उचितम् अभ्यस्यते ।

Summary AI O beloved, your upper lip is Kama's bow, made of a garland of Bandhuka flowers. There, the vine-like line at the lower edge of your lower lip is the bowstring. Indeed, this speech of yours is the science of archery. This Kama is appropriately practiced with Vinas, which have plectrums for bows.

पदच्छेदः AI

ऊर्ध्वः	ऊर्ध्व (१.१)	The upper
ते	युष्मद् (६.१)	your
रदनच्छदः	रदनच्छद (१.१)	lip
स्मरधनुर्बन्धूकमालामयः	स्मर–धनुस्–बन्धूक–माला–मयट् (१.१)	is made of a garland of Bandhuka flowers for Kama's bow
मौर्वी	मौर्वी (१.१)	The bowstring
तत्र	तत्र	there
तव	युष्मद् (६.१)	your
अधराधरतटाधःसीमलेखालता	अधर–अधर–तट–अधः–सीम–लेखा–लता (१.१)	the vine-like line at the lower edge of your lower lip
एषा	एतद् (१.१)	this
वाक्	वाच् (१.१)	speech
अपि	अपि	also
तावकी	तावक (१.१)	of yours
ननु	ननु	indeed
धनुर्वेदः	धनुर्वेद (१.१)	is the science of archery
प्रिये	प्रिया (८.१)	O beloved
मन्मथः	मन्मथ (१.१)	Kama
सः	तद् (१.१)	that
अयम्	इदम् (१.१)	this
कोणधनुष्मतीभिः	कोण–धनुष्मत् (३.३)	with those having plectrums for bows
उचितम्	उचित (२.१)	appropriately
वीणाभिः	वीणा (३.३)	with Vinas (lutes)
अभ्यस्यते	अभ्यस्यते (अभि√अस् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is practiced

छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७	१८	१९
ऊ	र्ध्व	स्ते	र	द	न	च्छ	दः	स्म	र	ध	नु	र्ब	न्धू	क	मा	ला	म	यं
मौ	र्वी	त	त्र	त	वा	ध	रा	ध	र	त	टा	धः	सी	म	ले	खा	ल	ता
ए	षा	वा	ग	पि	ता	व	की	न	नु	ध	नु	र्वे	दः	प्रि	ये	म	न्म	थः
सो	ऽयं	को	ण	ध	नु	ष्म	ती	भि	रु	चि	तं	वी	णा	भि	र	भ्य	स्य	ते
म			स			ज			स			त			त			ग

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect