पीतो वर्णगुणः स चातिमधुरः कायेऽपि तेऽयं यथा
यं बिभ्रत्कनकं सुवर्णमिति कैरादृत्य नोत्कीर्त्यते
का वर्णान्तरवर्णना धवलिमा राजैव रूपेषु
यस्तद्योगादपि यावदेति रजतं दुर्वर्णतादुर्यश्-
अः
पीतो वर्णगुणः स चातिमधुरः कायेऽपि तेऽयं यथा
यं बिभ्रत्कनकं सुवर्णमिति कैरादृत्य नोत्कीर्त्यते
का वर्णान्तरवर्णना धवलिमा राजैव रूपेषु
यस्तद्योगादपि यावदेति रजतं दुर्वर्णतादुर्यश्-
अः
यं बिभ्रत्कनकं सुवर्णमिति कैरादृत्य नोत्कीर्त्यते
का वर्णान्तरवर्णना धवलिमा राजैव रूपेषु
यस्तद्योगादपि यावदेति रजतं दुर्वर्णतादुर्यश्-
अः
अन्वयः
AI
ते काये अयम् पीतः वर्णगुणः यथा अस्ति, सः च अतिमधुरः (अस्ति) । यम् बिभ्रत् कनकम् कैः आदृत्य सुवर्णम् इति न उत्कीर्त्यते? वर्णान्तरवर्णना का? रूपेषु धवलिमा एव राजा (अस्ति) । यः तत् योगात् अपि रजतम् यावत् दुर्वर्णतादुर्यशः एति ।
Summary
AI
Your body has this yellow color, which is also very sweet. Bearing this, by whom is gold not respectfully praised as 'suvarna' (good color)? What is the point of describing other colors? Whiteness is the king among colors, yet due to its association with gold, even silver acquires the infamy of having a bad color.
पदच्छेदः
AI
| पीतः | पीत (१.१) | The yellow |
| वर्णगुणः | वर्ण–गुण (१.१) | color-quality |
| सः | तद् (१.१) | that |
| च | च | and |
| अतिमधुरः | अतिमधुर (१.१) | is very sweet |
| काये | काय (७.१) | in the body |
| अपि | अपि | also |
| ते | युष्मद् (६.१) | your |
| अयम् | इदम् (१.१) | this |
| यथा | यथा | as |
| यम् | यद् (२.१) | which |
| बिभ्रत् | बिभ्रत् (√भृ+शतृ, १.१) | bearing |
| कनकम् | कनक (१.१) | gold |
| सुवर्णम् | सुवर्ण (२.१) | as 'suvarna' (good color) |
| इति | इति | thus |
| कैः | किम् (३.३) | by whom |
| आदृत्य | आदृत्य (आ√दृ+ल्यप्) | having respected |
| न | न | not |
| उत्कीर्त्यते | उत्कीर्त्यते (उद्√कृत् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is praised |
| का | किम् (१.१) | what |
| वर्णान्तरवर्णना | वर्णान्तर–वर्णना (१.१) | description of other colors |
| धवलिमा | धवलिमन् (१.१) | whiteness |
| राजा | राजन् (१.१) | is the king |
| एव | एव | indeed |
| रूपेषु | रूप (७.३) | among colors |
| यः | यद् (१.१) | which |
| तत् | तद् | that |
| योगात् | योग (५.१) | from association with |
| अपि | अपि | even |
| यावत् | यावत् | so much so that |
| एति | एति (√इ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | attains |
| रजतम् | रजत (१.१) | silver |
| दुर्वर्णतादुर्यशः | दुर्वर्णता–दुर्यशस् (२.१) | the infamy of having a bad color |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| पी | तो | व | र्ण | गु | णः | स | चा | ति | म | धु | रः | का | ये | ऽपि | ते | ऽयं | य | था |
| यं | बि | भ्र | त्क | न | कं | सु | व | र्ण | मि | ति | कै | रा | दृ | त्य | नो | त्की | र्त्य | ते |
| का | व | र्णा | न्त | र | व | र्ण | ना | ध | व | लि | मा | रा | जै | व | रू | पे | षु | य |
| स्त | द्यो | गा | द | पि | या | व | दे | ति | र | ज | तं | दु | र्व | र्ण | ता | दु | र्य | शः |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.