अन्वयः
AI
राज-ऋषि-इन्द्रः (नलः) प्रतिवेलम् भीमजाम् अनु चलत् हृदयम् संयियम्सुः इव उत्तरीय-परिवेष-मिषेण समन्तात् आववार, न (तु हृदयम्)।
Summary
AI
The great royal sage Nala, on the pretext of arranging his upper garment around himself, seemed as if trying to restrain his heart, which was constantly running towards Damayanti. However, he did not (or could not) actually cover his heart, which had already gone to her.
पदच्छेदः
AI
| भीमजाम् | भीमजा (२.१) | towards Damayanti |
| अनु | अनु | after |
| चलत् | चलत् (√चल्+शतृ, २.१) | going |
| प्रतिवेलम् | प्रतिवेलम् | constantly |
| संयियंसुः | संयियंसु (सम्√यम्+सन्+उ, १.१) | wishing to restrain |
| इव | इव | as if |
| राजऋषीन्द्रः | राजऋषीन्द्र (१.१) | the best of royal sages |
| आववार | आववार (आ√वृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | covered |
| हृदयम् | हृदय (२.१) | the heart |
| न | न | not |
| समन्तात् | समन्तात् | from all sides |
| उत्तरीय | उत्तरीय | of the upper garment |
| परिवेष | परिवेष | circle |
| मिषेण | मिष (३.१) | on the pretext |
छन्दः
स्वागता [११: रनभगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| भी | म | जा | म | नु | च | ल | त्प्र | ति | वे | लं |
| सं | यि | यं | सु | रि | व | रा | ज | ऋ | षी | न्द्रः |
| आ | व | वा | र | हृ | द | यं | न | स | म | न्ता |
| दु | त्त | री | य | प | रि | वे | ष | मि | षे | ण |
| र | न | भ | ग | ग | ||||||
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.