अस्या भवन्तमनिशं भवतस्तथैनां
कामः श्रमं न कथमृच्छति नाम गच्छन् ।
छायैव वामथ गतागतमाचरिष्णो-
स्तस्याध्वजश्रमहरा मकरध्वजस्य ॥

अन्वयः AI कामः अनिशम् अस्याः (सकाशात्) भवन्तम्, तथा भवतः (सकाशात्) एनाम् गच्छन् कथम् नाम श्रमम् न ऋच्छति? अथ वाम् छाया इव गत-आगतम् आचरिष्णोः तस्य मकरध्वजस्य अध्व-ज-श्रम-हरा (अस्ति) ।

Summary AI How is it that Kamadeva, constantly going from her to you and from you to her, does not feel any fatigue? Or perhaps, your mutual reflection, like a shadow, removes the journey's fatigue for Kamadeva, who is accustomed to this coming and going.

पदच्छेदः AI

अस्या	इदम् (५.१)	from her
भवन्तम्	भवत् (२.१)	to you
अनिशं	अनिशम्	constantly
भवतः	भवत् (५.१)	from you
तथा	तथा	and so
एनां	एनद् (२.१)	to her
कामः	काम (१.१)	Kamadeva
श्रमं	श्रम (२.१)	fatigue
न	न	not
कथम्	कथम्	how
ऋच्छति	ऋच्छति (√ऋ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	gets
नाम	नाम	indeed
गच्छन्	गच्छत् (√गम्+शतृ, १.१)	going
छायैव	छाया (१.१)–इव	like a shadow
वाम्	युष्मद् (६.२)	of you two
अथ	अथ	or perhaps
गतागतमाचरिष्णोः	गत–आगत–आचरिष्णु (६.१)	of him who is habituated to coming and going
तस्य	तद् (६.१)	his
अध्वजश्रमहरा	अध्वन्–ज–श्रम–हरा (१.१)	remover of the fatigue born of the journey
मकरध्वजस्य	मकरध्वज (६.१)	of Kamadeva

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
अ	स्या	भ	व	न्त	म	नि	शं	भ	व	त	स्त	थै	नां
का	मः	श्र	मं	न	क	थ	मृ	च्छ	ति	ना	म	ग	च्छन्
छा	यै	व	वा	म	थ	ग	ता	ग	त	मा	च	रि	ष्णो
स्त	स्या	ध्व	ज	श्र	म	ह	रा	म	क	र	ध्व	ज	स्य
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect