एतां धरामिव सरिच्छविहारिहारा-
मुल्लासितस्वमिदमाननचन्द्रभासा ।
बिभ्रद्विभासि पयसामिव राशिरन्त-
र्वेदिश्रियं जनमनः प्रियमध्यदेशाम् ॥

अन्वयः AI आनन-चन्द्र-भासा इदम् स्वम् उल्लासितम्, सरित्-छवि-हारि-हाराम्, जन-मनः-प्रिय-मध्य-देशाम्, अन्तः-वेदि-श्रियम् एताम् धराम् इव बिभ्रत्, त्वम् पयसाम् राशिः इव विभासि ।

Summary AI Bearing this Damayanti—who is like the Earth, with her necklace charming like a river, her waist dear to all, and her beauty like a sacred altar, all illuminated by her moon-like face—you, Nala, shine like the ocean holding the Earth.

पदच्छेदः AI

एतां	एतद् (२.१)	this one
धराम्	धरा (२.१)	the Earth
इव	इव	like
सरिच्छविहारिहाराम्	सरित्–छवि–हारिन्–हारा (२.१)	who has a necklace as charming as a river's splendor
उल्लासितस्वम्	उल्लासित (उद्√लस्+णिच्+क्त)–स्व (२.१)	her own self being illuminated
इदम्	इदम् (२.१)	this
आननचन्द्रभासा	आनन–चन्द्र–भास् (३.१)	by the light of her moon-like face
बिभ्रत्	बिभ्रत् (√भृ+शतृ, १.१)	bearing
विभासि	विभासि (वि√भा कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you shine
पयसाम्	पयस् (६.३)	of waters
इव	इव	like
राशिः	राशि (१.१)	a mass (the ocean)
अन्तर्वेदिश्रियं	अन्तर्–वेदि–श्री (२.१)	having the beauty of an inner altar
जनमनःप्रियमध्यदेशाम्	जन–मनस्–प्रिय–मध्यदेश (२.१)	whose middle region (waist) is dear to the minds of people

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
ए	तां	ध	रा	मि	व	स	रि	च्छ	वि	हा	रि	हा	रा
मु	ल्ला	सि	त	स्व	मि	द	मा	न	न	च	न्द्र	भा	सा
बि	भ्र	द्वि	भा	सि	प	य	सा	मि	व	रा	शि	र	न्त
र्वे	दि	श्रि	यं	ज	न	म	नः	प्रि	य	म	ध्य	दे	शाम्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect