तद्दम्पतिश्रुतिमधून्यथ चाटुगाथा
वीणास्तथा जगुरतिस्फुटवर्णबन्धम् ।
इत्थं यथा वसुमतीरतिगृह्यकस्ताः
कीरः किरन्मुदमुदीरयति स्म विश्वाः ॥
तद्दम्पतिश्रुतिमधून्यथ चाटुगाथा
वीणास्तथा जगुरतिस्फुटवर्णबन्धम् ।
इत्थं यथा वसुमतीरतिगृह्यकस्ताः
कीरः किरन्मुदमुदीरयति स्म विश्वाः ॥
वीणास्तथा जगुरतिस्फुटवर्णबन्धम् ।
इत्थं यथा वसुमतीरतिगृह्यकस्ताः
कीरः किरन्मुदमुदीरयति स्म विश्वाः ॥
अन्वयः
AI
अथ वीणाः तत्-दम्पति-श्रुति-मधूनि चाटु-गाथाः अति-स्फुट-वर्ण-बन्धम् तथा जगुः, यथा वसुमती-रति-गृह्यकः कीरः ताः विश्वाः (गाथाः) मुदम् किरन् उदीरयति स्म ।
Summary
AI
Then the veenas sang flattering songs, sweet as honey to the ears of that couple, with such a clear composition of syllables that the parrot named Vasumati-rati-grihyaka repeated all of them, spreading joy.
पदच्छेदः
AI
| तत्-दम्पति-श्रुति-मधूनि | तद्–दम्पति–श्रुति–मधु (२.३) | sweet as honey to the ears of that couple |
| अथ | अथ | then |
| चाटु-गाथाः | चाटु–गाथा (२.३) | flattering songs |
| वीणाः | वीणा (१.३) | the veenas |
| तथा | तथा | in such a way |
| जगुः | जगुः (√गै कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | sang |
| अति-स्फुट-वर्ण-बन्धम् | अति–स्फुट–वर्ण–बन्ध (२.१) | with very clear composition of syllables |
| इत्थम् | इत्थम् | in this way |
| यथा | यथा | as |
| वसुमती-रति-गृह्यकः | वसुमती–रति–गृह्यक (१.१) | the parrot named Vasumati-rati-grihyaka |
| ताः | तद् (२.३) | them |
| कीरः | कीर (१.१) | the parrot |
| किरन् | किरत् (√कॄ+शतृ, १.१) | spreading |
| मुदम् | मुद् (२.१) | joy |
| उदीरयति | उदीरयति स्म (उद्√ईर् कर्तरि लट्-स्म (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | uttered |
| स्म | स्म | (past tense marker) |
| विश्वाः | विश्व (२.३) | all |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | द्द | म्प | ति | श्रु | ति | म | धू | न्य | थ | चा | टु | गा | था |
| वी | णा | स्त | था | ज | गु | र | ति | स्फु | ट | व | र्ण | ब | न्धम् |
| इ | त्थं | य | था | व | सु | म | ती | र | ति | गृ | ह्य | क | स्ताः |
| की | रः | कि | र | न्मु | द | मु | दी | र | य | ति | स्म | वि | श्वाः |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.