कूजायुजा बहुलपक्षशितिम्नि सीम्ना
स्पष्टं कुहूपदपदार्थमिथोऽन्वयेन ।
तिर्यग्धृतस्फटिकदण्डकवर्तिनैका
तामन्ववर्तत पिकेन मदाधिकेन ॥

अन्वयः AI कूजा-युजा बहुल-पक्ष-शितिम्नि सीम्ना स्पष्टम् कुहू-पद-पदार्थ-मिथः-अन्वयेन मदाधिकेन पकेन (सहिता) तिर्यक्-धृत-स्फटिक-दण्डक-वर्तिना एका (आली) ताम् अन्ववर्तत ।

Summary AI Another handmaiden followed her with a highly impassioned cuckoo perched on a crystal rod held horizontally. By its cooing, the cuckoo clearly established the connection between the word 'kuhu' (its cry) and its meaning, the darkness of the new moon night.

पदच्छेदः AI

कूजा-युजा	कूजा–युज् (३.१)	by its cooing
बहुल-पक्ष-शितिम्नि	बहुल–पक्ष–शितिम्न् (७.१)	in the darkness of the dark fortnight
सीम्ना	सीमन् (३.१)	by the limit
स्पष्टम्	स्पष्टम्	clearly
कुहू-पद-पदार्थ-मिथः-अन्वयेन	कुहू–पद–पदार्थ–मिथस्–अन्वय (३.१)	by the mutual connection of the word 'kuhu' and its meaning
तिर्यक्-धृत-स्फटिक-दण्डक-वर्तिना	तिर्यक्–धृत–स्फटिक–दण्डक–वर्तिन् (३.१)	by one perched on a crystal rod held horizontally
एका	एक (१.१)	one (handmaiden)
ताम्	तद् (२.१)	her
अन्ववर्तत	अन्ववर्तत (अनु√वृत् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	followed
पिकेन	पिक (३.१)	with a cuckoo
मदाधिकेन	मद–अधिक (३.१)	which was highly intoxicated

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
कू	जा	यु	जा	ब	हु	ल	प	क्ष	शि	ति	म्नि	सी	म्ना
स्प	ष्टं	कु	हू	प	द	प	दा	र्थ	मि	थो	ऽन्व	ये	न
ति	र्य	ग्धृ	त	स्फ	टि	क	द	ण्ड	क	व	र्ति	नै	का
ता	म	न्व	व	र्त	त	पि	के	न	म	दा	धि	के	न
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect