आप्तकाम सृजसि त्रिजगत्किं
किं भिनत्सि यदि निर्मितमेव ।
पासि चेदमवतीर्य मुहुः किं
स्वात्मनापि यदवश्यविनाश्यम् ॥

अन्वयः AI (हे) आप्त-काम, त्रिजगत् किम् सृजसि? यदि निर्मितम् एव (तत्) किम् भिनत्सि? च यत् स्व-आत्मना अपि अवश्य-विनाश्यम्, इदम् मुहुः अवतीर्य किम् पासि?

Summary AI O You whose desires are all fulfilled, why do you create the three worlds? If you have created them, why do you then destroy them? And why do you descend again and again to protect this world, which is inevitably destined for destruction even by your own will?

पदच्छेदः AI

आप्तकाम	आप्त (√आप्+क्त)–काम (८.१)	O one whose desires are fulfilled
सृजसि	सृजसि (√सृज् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you create
त्रिजगत्	त्रि–जगत् (२.१)	the three worlds
किं	किम्	why
किं	किम्	why
भिनत्सि	भिनत्सि (√भिद् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you destroy
यदि	यदि	if
निर्मितम्	निर्मित (निर्√मा+णिच्+क्त, १.१)	created
एव	एव	itself
पासि	पासि (√पा कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you protect
चेदमवतीर्य	च–इदम् (२.१)–अवतीर्य (अव√तॄ+ल्यप्)	and having descended to this
मुहुः	मुहुस्	again and again
किं	किम्	why
स्वात्मनापि	स्व–आत्मन् (३.१)–अपि	even by your own self
यत्	यद् (१.१)	which
अवश्यविनाश्यम्	अवश्य–विनाश्य (वि√नश्+ण्यत्, १.१)	is inevitably to be destroyed

छन्दः स्वागता [११: रनभगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
आ	प्त	का	म	सृ	ज	सि	त्रि	ज	ग	त्किं
किं	भि	न	त्सि	य	दि	नि	र्मि	त	मे	व
पा	सि	चे	द	म	व	ती	र्य	मु	हुः	किं
स्वा	त्म	ना	पि	य	द	व	श्य	वि	ना	श्यम्
र			न			भ			ग	ग

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect