विधुकरपरिरम्भादात्मनिष्यन्दपूर्णैः
शशिदृषदुपक्लृप्तैरालवालैस्तरूणाम् ।
विफलितजलसेकप्रक्रियागौरवेण
व्यरचि स हृतचित्तस्तत्र भैमीवनेन ॥

अन्वयः AI तत्र सः भैमी-वनेन हृत-चित्तः व्यरचि। (केन भैमीवनेन?) तरूणाम् विधु-कर-परिरम्भात् आत्म-निष्यन्द-पूर्णैः शशि-दृषत्-उपक्लृप्तैः आलवालैः विफलित-जल-सेक-प्रक्रिया-गौरवेण (भैमीवनेन)।

Summary AI There, he (Nala) was captivated by Damayanti's garden, which rendered futile the great effort of watering. This was because the basins of the trees, made of moonstone, were filled with their own moisture, exuded due to the embrace of the moon's rays.

पदच्छेदः AI

विधुकरपरिरम्भात्	विधु–कर–परिरम्भ (५.१)	from the embrace of the moon's rays
आत्मनिष्यन्दपूर्णैः	आत्मन्–निष्यन्द–पूर्ण (३.३)	by those filled with their own exudation
शशिदृषदुपक्लृप्तैः	शशिन्–दृषद्–उपक्लृप्त (उप√कॢप्+क्त, ३.३)	by those made of moonstone
आलवालैः	आलवाल (३.३)	by the basins
तरूणाम्	तरु (६.३)	of the trees
विफलितजलसेकप्रक्रियागौरवेण	विफलित–जल–सेक–प्रक्रिया–गौरव (३.१)	by the one which rendered futile the great effort of the process of watering
व्यरचि	व्यरचि (वि√रच् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was made
सः	तद् (१.१)	he (Nala)
हृतचित्तः	हृत (√हृ+क्त)–चित्त (१.१)	captivated
तत्र	तत्र	there
भैमीवनेन	भैमी–वन (३.१)	by Damayanti's garden

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
वि	धु	क	र	प	रि	र	म्भा	दा	त्म	नि	ष्य	न्द	पू	र्णैः
श	शि	दृ	ष	दु	प	क्लृ	प्तै	रा	ल	वा	लै	स्त	रू	णाम्
वि	फ	लि	त	ज	ल	से	क	प्र	क्रि	या	गौ	र	वे	ण
व्य	र	चि	स	हृ	त	चि	त्त	स्त	त्र	भै	मी	व	ने	न
न			न			म			य			य

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect