रविरुचिऋचामोकारेषु स्फुटामलबिन्दुतां
गमयितुममूरुच्चीयन्ते विहायसि तारकाः ।
स्वरविरचनायासामुच्चैरुदात्ततया हृताः
शिशिरमहसो बिम्बादस्मादसंशयमंशवः ॥

अन्वयः AI विहायसि अमूः तारकाः रवि-रुचि-ऋचाम् ओङ्कारेषु स्फुट-अमल-बिन्दुताम् गमयितुम् उच्चीयन्ते (इव)। असंशयम् अस्मात् शिशिर-महसः बिम्बात् स्वर-विरचन-आयासात् उच्चैः उदात्ततया हृताः अंशवः (एव एताः)।

Summary AI It seems as if these stars are being gathered in the sky to serve as the clear, pure dots (anusvara) for the Omkaras of the Vedic hymns, which are the sun's rays. Undoubtedly, these are the moon's rays, snatched from its orb and carried high up by the force of the high-pitched udātta accent, due to the effort of chanting the hymns.

पदच्छेदः AI

रविरुचिऋचाम्	रवि–रुच्–ऋच् (६.३)	of the Vedic hymns which are the sun's rays
ओङ्कारेषु	ओङ्कार (७.३)	in the Omkaras
स्फुटामलबिन्दुताम्	स्फुट–अमल–बिन्दुता (२.१)	the state of being a clear, pure dot
गमयितुम्	गमयितुम् (√गम्+णिच्+तुमुन्)	to cause to attain
अमूः	अदस् (१.३)	these
उચ્चीयन्ते	उચ્चीयन्ते (उद्√चि भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	are being gathered
विहायसि	विहायस् (७.१)	in the sky
तारकाः	तारका (१.३)	stars
स्वरविरचनायासात्	स्वर–विरचन–आयास (५.१)	from the effort of arranging the accents
उच्चैः	उच्चैः	high up
उदात्ततया	उदात्तता (३.१)	by being the high-pitched accent
हृताः	हृत (√हृ+क्त, १.३)	carried away
शिशिरमहसः	शिशिरमहस् (५.१)	from the moon
बिम्बात्	बिम्ब (५.१)	from the orb
अस्मात्	इदम् (५.१)	from this
असंशयम्	असंशयम्	undoubtedly
अंशवः	अंशु (१.३)	rays

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
र	वि	रु	चि	ऋ	चा	मो	का	रे	षु	स्फु	टा	म	ल	बि	न्दु	तां
ग	म	यि	तु	म	मू	रु	च्ची	य	न्ते	वि	हा	य	सि	ता	र	काः
स्व	र	वि	र	च	ना	या	सा	मु	च्चै	रु	दा	त्त	त	या	हृ	ताः
शि	शि	र	म	ह	सो	बि	म्बा	द	स्मा	द	सं	श	य	मं	श	वः
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect