रजनिवमथुप्रालेयाम्भःकणक्रमसंभृतैः
कुशकिसलयस्याच्छैरग्रेशयैरुदबिन्दुभिः ।
सुषिरकुशलेनायःसूचीशिखाङ्कुरसंकरं
किमपि गमितान्यन्तर्मुक्ताफलान्यवमेनिरे ॥

अन्वयः AI (जनाः) रजनि-वमथु-प्रालेय-अम्भः-कण-क्रम-संभृतैः, अच्छैः, अग्रेशयैः उद-बिन्दुभिः, कुश-किसलयस्य अन्तः सुषिर-कुशलेन (वायुना) किमपि अयः-सूची-शिखा-अङ्कुर-संकरम् गमितानि मुक्ता-फलानि (इति) अवमेनिरे।

Summary AI With the clear dew drops resting on the tips of kusha sprouts—drops gradually formed from particles of frosty water emitted by the night—people imagined them to be pearls. These "pearls" seemed to have been pierced through by the wind, skilled in making holes, giving them an appearance mixed with the sprout-like tip of an iron needle.

पदच्छेदः AI

रजनिवमथुप्रालेयाम्भःकणक्रमसंभृतैः	रजनि–वमथु–प्रालेय–अम्भस्–कण–क्रम–संभृत (सम्√भृ+क्त, ३.३)	gradually formed from particles of frosty water emitted by the night
कुशकिसलयस्य	कुश–किसलय (६.१)	of a kusha sprout
अच्छैः	अच्छ (३.३)	with the clear
अग्रेशयैः	अग्रेशय (३.३)	resting on the tips
उदबिन्दुभिः	उद–बिन्दु (३.३)	with the dew drops
सुषिरकुशलेन	सुषिर–कुशल (३.१)	by the one skilled in piercing (the wind)
अयःसूचीशिखाङ्कुरसंकरम्	अयस्–सूची–शिखा–अङ्कुर–संकर (२.१)	a mixture with the sprout-like tip of an iron needle
किमपि	किमपि	indescribably
गमितानि	गमित (√गम्+णिच्+क्त, २.३)	made to attain
अन्तः	अन्तः	inside
मुक्ताफलानि	मुक्ताफल (२.३)	pearls
अवमेनिरे	अवमेनिरे (अव√मन् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	they imagined

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
र	ज	नि	व	म	थु	प्रा	ले	या	म्भः	क	ण	क्र	म	सं	भृ	तैः
कु	श	कि	स	ल	य	स्या	च्छै	र	ग्रे	श	यै	रु	द	बि	न्दु	भिः
सु	षि	र	कु	श	ले	ना	यः	सू	ची	शि	खा	ङ्कु	र	सं	क	रं
कि	म	पि	ग	मि	ता	न्य	न्त	र्मु	क्ता	फ	ला	न्य	व	मे	नि	रे
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect