जलजभिदुरीभावं प्रेप्सुः करेण निपीडय-
त्यशिशिरकरस्ताराशङ्खप्रपञ्चविलोपकृत् ।
रजनिरमणस्यास्तक्षोणीधरार्धपिधावशा-
द्दधतमधुना बिम्बं कम्बुच्छिदः करपत्रताम् ॥

अन्वयः AI तारा-शङ्ख-प्रपञ्च-विलोप-कृत् अशिशिर-करः जलज-भिदुरी-भावम् प्रेप्सुः (सन्) अधुना रजनि-रमणस्य अस्त-क्षोणी-धर-अर्ध-पिधा-वशात् कम्बु-च्छिदः कर-पत्रताम् दधतम् बिम्बम् करेण निपीडयति ।

Summary AI The hot-rayed sun, destroyer of the star-conches, desiring to make the lotuses bloom, now squeezes with its ray the orb of the moon. The moon's orb, due to being half-hidden by the setting mountain, has taken on the appearance of a conch-cutter's handsaw.

पदच्छेदः AI

जलजभिदुरीभावं	जलज–भिदुरीभाव (२.१)	the state of being split open for the lotus
प्रेप्सुः	प्रेप्सु (प्र√आप्+सन्+उ, १.१)	desiring to obtain
करेण	कर (३.१)	with its ray
निपीडयति	निपीडयति (नि√पीड् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	squeezes
अशिशिरकरः	अशिशिर–कर (१.१)	the hot-rayed one (the sun)
ताराशङ्खप्रपञ्चविलोपकृत्	तारा–शङ्ख–प्रपञ्च–विलोप–कृत् (१.१)	the destroyer of the multitude of star-conches
रजनिरमणस्य	रजनि–रमण (६.१)	of the lover of the night (the moon)
अस्तक्षोणीधरार्धपिधावशात्	अस्त–क्षोणीधर–अर्ध–पिधा–वशात् (५.१)	due to being half-covered by the setting mountain
दधतम्	दधत् (√धा+शतृ, २.१)	bearing
अधुना	अधुना	now
बिम्बं	बिम्ब (२.१)	the orb
कम्बुच्छिदः	कम्बु–छिद् (६.१)	of a conch-cutter
करपत्रताम्	करपत्रता (२.१)	the state of being a handsaw

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
ज	ल	ज	भि	दु	री	भा	वं	प्रे	प्सुः	क	रे	ण	नि	पी	ड	य
त्य	शि	शि	र	क	र	स्ता	रा	श	ङ्ख	प्र	प	ञ्च	वि	लो	प	कृत्
र	ज	नि	र	म	ण	स्या	स्त	क्षो	णी	ध	रा	र्ध	पि	धा	व	शा
द्द	ध	त	म	धु	ना	बि	म्बं	क	म्बु	च्छि	दः	क	र	प	त्र	ताम्
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect