शिशिरजरुजां घर्मं शर्मोदयाय तनूभृता-
मथ खरकरश्यानास्यानां प्रयच्छति यः पयः ।
जलभयजुषां तापं तापस्पृशां हिममित्ययं
परहितमिलत्कृत्यावृत्तिः स भानुरुदञ्चति ॥

अन्वयः AI यः तनूभृताम् शर्म-उदयाय शिशिर-ज-रुजाम् घर्मम्, अथ खर-कर-श्यान-आस्यानाम् पयः, जल-भय-जुषाम् तापम्, ताप-स्पृशाम् हिमम् (च) प्रयच्छति, इति पर-हित-मिलत्-कृत्य-आवृत्तिः अयम् सः भानुः उदञ्चति ।

Summary AI That Sun is rising, whose actions are always for the welfare of others. For the happiness of living beings, he gives heat to those suffering from cold, water (rain) to those whose faces are withered by his harsh rays, heat to those suffering from hydrophobia, and cold to those afflicted by heat.

पदच्छेदः AI

शिशिरजरुजाम्	शिशिर–ज–रुज् (६.३)	of those with diseases born of cold
घर्मम्	घर्म (२.१)	heat
शर्मोदयाय	शर्मन्–उदय (४.१)	for the rise of happiness
तनूभृताम्	तनूभृत् (६.३)	of living beings
अथ	अथ	and
खरकरश्यानास्यानाम्	खर–कर–श्यान–आस्य (६.३)	of those whose faces are withered by harsh rays
प्रयच्छति	प्रयच्छति (प्र√दा कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	gives
यः	यद् (१.१)	who
पयः	पयस् (२.१)	water
जलभयजुषाम्	जल–भय–जुष् (६.३)	of those who have a fear of water
तापम्	ताप (२.१)	heat
तापस्पृशाम्	ताप–स्पृश् (६.३)	of those afflicted by heat
हिमम्	हिम (२.१)	cold
इति	इति	thus
अयम्	इदम् (१.१)	this
परहितमिलत्कृत्यावृत्तिः	पर–हित–मिलत् (√मिल्+शतृ)–कृत्य–आवृत्ति (१.१)	whose actions and behaviour are joined with the welfare of others
सः	तद् (१.१)	that
भानुः	भानु (१.१)	the sun
उदञ्चति	उदञ्चति (उद्√अञ्च् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	rises

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
शि	शि	र	ज	रु	जां	घ	र्मं	श	र्मो	द	या	य	त	नू	भृ	ता
म	थ	ख	र	क	र	श्या	ना	स्या	नां	प्र	य	च्छ	ति	यः	प	यः
ज	ल	भ	य	जु	षां	ता	पं	ता	प	स्पृ	शां	हि	म	मि	त्य	यं
प	र	हि	त	मि	ल	त्कृ	त्या	वृ	त्तिः	स	भा	नु	रु	द	ञ्च	ति
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect