विशति युवतित्यागे रात्रीमुचं मिहिकारुचं
दिनमणिमणिं तापे चित्तान्निजाच्च यियासति ।
विरहतरलज्जिह्वा बह्वाह्वयन्त्यतिविह्वला-
मिह सहचरीं नामग्राहं रथाङ्गविहंगमाः ॥

अन्वयः AI युवतित्यागे (सति) रात्रीमुचं मिहिकारुचं दिनमणिमणिं तापे (सति) निजात् चित्तात् च यियासति विशति (सति), इह रथाङ्गविहंगमाः विरहतरलजिह्वाः (सन्तः) अतिविह्वलां सहचरीं नामग्राहं बहु आह्वयन्ति ।

Summary AI As the sun, wishing to depart, enters the heat of its own mind, abandoning the night, and the frost-lustred moon enters, the Chakravaka birds, their tongues trembling with the pain of separation, repeatedly call out their extremely distressed female companions by name.

पदच्छेदः AI

विशति	विशति (√विश् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	while enters
युवतित्यागे	युवति–त्याग (७.१)	in the abandonment of the young woman (night)
रात्रीमुचम्	रात्रीमुच् (२.१)	the moon (dispeller of night)
मिहिकारुचम्	मिहिका–रुच् (२.१)	having the lustre of frost
दिनमणिमणिम्	दिनमणि–मणि (२.१)	the jewel of the sun
तापे	ताप (७.१)	in the heat
चित्तात्	चित्त (५.१)	from the mind
निजात्	निज (५.१)	from his own
च	च	and
यियासति	यियासति (√या +सन्+उ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	wishes to go
विरहतरलजिह्वाः	विरह–तरल–जिह्वा (१.३)	whose tongues are trembling from separation
बहु	बहु	repeatedly
आह्वयन्ति	आह्वयन्ति (आ√ह्वे कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	they call
अतिविह्वलाम्	अतिविह्वला (२.१)	the very distressed
इह	इह	here
सहचरीम्	सहचरी (२.१)	female companion
नामग्राहम्	नामग्राहम्	by taking the name
रथाङ्गविहंगमाः	रथाङ्ग–विहंगम (१.३)	the Chakravaka birds

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
वि	श	ति	यु	व	ति	त्या	गे	रा	त्री	मु	चं	मि	हि	का	रु	चं
दि	न	म	णि	म	णिं	ता	पे	चि	त्ता	न्नि	जा	च्च	यि	या	स	ति
वि	र	ह	त	र	ल	ज्जि	ह्वा	ब	ह्वा	ह्व	य	न्त्य	ति	वि	ह्व	ला
मि	ह	स	ह	च	रीं	ना	म	ग्रा	हं	र	था	ङ्ग	वि	हं	ग	माः
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect