गतचरदिनस्यायुर्भ्रंशे दयोदयसंकुच-
त्कमलमुकुलक्रोडान्नीडप्रवेशमुपेयुषाम् ।
इह मधुलिहां भिन्नेष्वम्भोरुहेषु समायतां
सह सहचरैरालोक्यन्तेऽधुना मधुपारणाः ॥

अन्वयः AI गत-चर-दिनस्य आयुः-भ्रंशे दय-उदय-संकुचत्-कमल-मुकुल-क्रोडात् नीड-प्रवेशम् उपेयुषाम्, इह भिन्नेषु अम्भः-रुहेषु सहचरैः सह समायताम् मधु-लिहाम् मधु-पारणाः अधुना आलोक्यन्ते ।

Summary AI Now are seen the fast-breaking feasts of the bees, who, at the end of the previous day, had entered their "nests" inside the closing lotus buds, and who have now come together with their companions in the newly opened lotuses.

पदच्छेदः AI

गत-चर-दिनस्य	गत-चर–दिन (६.१)	of the previous day
आयुः-भ्रंशे	आयुस्–भ्रंश (७.१)	at the decline of the life
दय-उदय-संकुचत्-कमल-मुकुल-क्रोडात्	दय-उदय–संकुचत् (सम्√कुच्+शतृ)–कमल–मुकुल–क्रोड (५.१)	from the interior of the closing lotus bud
नीड-प्रवेशम्	नीड–प्रवेश (२.१)	entry into the nest
उपेयुषाम्	उपेयिवस् (उप√इ+क्वसु, ६.३)	of those who had entered
इह	इह	here
मधु-लिहाम्	मधु–लिह् (६.३)	of the bees
भिन्नेषु	भिन्न (√भिद्+क्त, ७.३)	in the opened
अम्भः-रुहेषु	अम्भस्–रुह (७.३)	lotuses
समायताम्	समायत् (सम्+आ√या+शतृ, ६.३)	of those who have come together
सह	सह	with
सहचरैः	सहचर (३.३)	their companions
आलोक्यन्ते	आलोक्यन्ते (आ√लोक् +यक् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	are seen
अधुना	अधुना	now
मधु-पारणाः	मधु–पारणा (१.३)	the fast-breaking feasts with honey

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
ग	त	च	र	दि	न	स्या	यु	र्भ्रं	शे	द	यो	द	य	सं	कु	च
त्क	म	ल	मु	कु	ल	क्रो	डा	न्नी	ड	प्र	वे	श	मु	पे	यु	षाम्
इ	ह	म	धु	लि	हां	भि	न्ने	ष्व	म्भो	रु	हे	षु	स	मा	य	तां
स	ह	स	ह	च	रै	रा	लो	क्य	न्ते	ऽधु	ना	म	धु	पा	र	णाः
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect