तटतरुखगश्रेणीसांराविणैरिव साम्प्रतं
सरसि विगलन्निद्रामुद्राजनिष्ट सरोजिनी ।
अधरसुधया मध्ये मध्ये वधूमुखलब्धया
धयति मधुपः स्वादुंकारं मधूनि सरोरुहाम् ॥

अन्वयः AI साम्प्रतम् सरसि सरोजिनी तट-तरु-खग-श्रेणी-सांराविणैः इव विगलत्-निद्रा-मुद्रा अजनिष्ट । मधुपः मध्ये मध्ये वधू-मुख-लब्धया अधर-सुधया (मिश्रितानि) सरोरुहाम् मधूनि स्वादुं-कारम् धयति ।

Summary AI Now in the lake, the lotus plant has awakened, its seal of sleep broken as if by the chirping of birds on the bank-side trees. The male bee relishingly drinks the honey of the lotuses, mixed with the lip-nectar obtained intermittently from the mouth of his beloved female bee.

पदच्छेदः AI

तट-तरु-खग-श्रेणी-सांराविणैः	तट–तरु–खग–श्रेणी–सांराविन् (३.३)	by the collective chirping of the rows of birds on the bank-side trees
इव	इव	as if
साम्प्रतम्	साम्प्रतम्	Now
सरसि	सरस् (७.१)	in the lake
विगलत्-निद्रा-मुद्रा	विगलत् (वि√गल्+शतृ)–निद्रा–मुद्रा (१.१)	she whose seal of sleep is breaking away
अजनिष्ट	अजनिष्ट (√जन् कर्तरि लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was born
सरोजिनी	सरोजिनी (१.१)	the lotus plant
अधर-सुधया	अधर–सुधा (३.१)	with the nectar of the lips
मध्ये	मध्य (७.१)	in between
मध्ये	मध्य (७.१)	in between
वधू-मुख-लब्धया	वधू–मुख–लब्ध (√लभ्+क्त, ३.१)	obtained from the face of his beloved
धयति	धयति (√धे कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	drinks
मधुपः	मधुप (१.१)	The bee
स्वादुं-कारम्	स्वादुम्–कार	relishingly
मधूनि	मधु (२.३)	the honeys
सरोरुहाम्	सरोरुह (६.३)	of the lotuses

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
त	ट	त	रु	ख	ग	श्रे	णी	सां	रा	वि	णै	रि	व	सा	म्प्र	तं
स	र	सि	वि	ग	ल	न्नि	द्रा	मु	द्रा	ज	नि	ष्ट	स	रो	जि	नी
अ	ध	र	सु	ध	या	म	ध्ये	म	ध्ये	व	धू	मु	ख	ल	ब्ध	या
ध	य	ति	म	धु	पः	स्वा	दुं	का	रं	म	धू	नि	स	रो	रु	हाम्
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect