मिहिरकिरणाभोगं भोक्तुं प्रवृत्ततया पुरः
कलितचुलुकापोशानस्य ग्रहार्थमियं किमु ।
इति विकसितेनैकेन प्राग्दलेन सरोजिनी
जनयति मतिं साक्षात्कर्तुर्जनस्य दिनोदये ॥

अन्वयः AI दिन-उदये सरोजिनी, 'इयम् मिहिर-किरण-आभोगम् भोक्तुम् प्रवृत्ततया पुरः कलित-चुलुक-आपोशानस्य ग्रह-अर्थम् किमु?' इति, विकसितेन एकेन प्राक्-दलेन साक्षात्-कर्तुः जनस्य मतिम् जनयति ।

Summary AI At sunrise, the lotus plant, with a single eastern petal bloomed, creates a thought in the mind of the observer: "Is this petal extended to receive the handful of water (āpośāna) before partaking in the feast of the sun's rays?"

पदच्छेदः AI

मिहिर-किरण-आभोगम्	मिहिर–किरण–आभोग (२.१)	the fullness of the sun's rays
भोक्तुम्	भोक्तुम् (√भुज्+तुमुन्)	to enjoy
प्रवृत्ततया	प्रवृत्त (प्र√वृत्+क्त+ता, ३.१)	due to being engaged in
पुरः	पुरस्	before
कलित-चुलुक-आपोशानस्य	कलित (√कॄ+क्त)–चुलुक–आपोशान (६.१)	of the one who has formed a handful of water for sipping
ग्रह-अर्थम्	ग्रह–अर्थ (२.१)	for the purpose of taking
इयम्	इदम् (१.१)	this
किमु	किमु	Is it perhaps
इति	इति	thus
विकसितेन	विकसित (वि√कस्+क्त, ३.१)	with a bloomed
एकेन	एक (३.१)	one
प्राक्-दलेन	प्राक्–दल (३.१)	eastern petal
सरोजिनी	सरोजिनी (१.१)	the lotus plant
जनयति	जनयति (√जन् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	creates
मतिम्	मति (२.१)	a thought
साक्षात्-कर्तुः	साक्षात्–कर्तृ (६.१)	of the observer
जनस्य	जन (६.१)	person's
दिन-उदये	दिन–उदय (७.१)	At sunrise

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
मि	हि	र	कि	र	णा	भो	गं	भो	क्तुं	प्र	वृ	त्त	त	या	पु	रः
क	लि	त	चु	लु	का	पो	शा	न	स्य	ग्र	हा	र्थ	मि	यं	कि	मु
इ	ति	वि	क	सि	ते	नै	के	न	प्रा	ग्द	ले	न	स	रो	जि	नी
ज	न	य	ति	म	तिं	सा	क्षा	त्क	र्तु	र्ज	न	स्य	दि	नो	द	ये
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

रामायणम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect