अनतिशिथिले पुंभावेन प्रगल्भबलाः खलु
प्रसभमलयः पाथोजास्ये निविश्य निरित्वराः ।
किमपि मुखतःकृत्वानीतं वितीर्य सरोजिनी-
मधुरसमुषोयोगे जायां नवान्नमचीकर ॥
अनतिशिथिले पुंभावेन प्रगल्भबलाः खलु
प्रसभमलयः पाथोजास्ये निविश्य निरित्वराः ।
किमपि मुखतःकृत्वानीतं वितीर्य सरोजिनी-
मधुरसमुषोयोगे जायां नवान्नमचीकर ॥
प्रसभमलयः पाथोजास्ये निविश्य निरित्वराः ।
किमपि मुखतःकृत्वानीतं वितीर्य सरोजिनी-
मधुरसमुषोयोगे जायां नवान्नमचीकर ॥
अन्वयः
AI
उषः-योगे अनति-शिथिले पुं-भावेन प्रगल्भ-बलाः निरित्वराः अलयः खलु पाथोज-आस्ये प्रसभम् निविश्य, मुखतः-कृत्य आनीतम् किम् अपि सरोजिनी-मधु-रसं वितीर्य जायाम् नव-अन्नम् अचीकरन् ।
Summary
AI
At dawn, the bold and strong bees, with their unabated manliness, forcefully enter the face of the lotus. Then, going out, they give their wives the lotus-nectar brought from their mouths, making them eat this 'new food'.
पदच्छेदः
AI
| अनति-शिथिले | न-अति-शिथिल (७.१) | in the not-very-loose |
| पुं-भावेन | पुंस्–भाव (३.१) | with manliness |
| प्रगल्भ-बलाः | प्रगल्भ–बल (१.३) | bold and strong |
| खलु | खलु | indeed |
| प्रसभम् | प्रसभम् | forcefully |
| अलयः | अलि (१.३) | bees |
| पाथोज-आस्ये | पाथोज–आस्य (७.१) | in the face of the lotus |
| निविश्य | निविश्य (नि√विश्+ल्यप्) | having entered |
| निरित्वराः | निरित्वर (निर्√ई, १.३) | going out |
| किम् | किम् (२.१) | some |
| अपि | अपि | |
| मुखतः-कृत्य | मुखतः–कृत्य (√कृ+ल्यप्) | having taken from the mouth |
| आनीतम् | आनीत (आ√नी+क्त, २.१) | brought |
| वितीर्य | वितीर्य (वि√तॄ+ल्यप्) | having given |
| सरोजिनी-मधु-रसम् | सरोजिनी–मधु–रस (२.१) | the nectar juice of the lotus |
| उषः-योगे | उषस्–योग (७.१) | At the union with dawn |
| जायाम् | जाया (२.१) | their wives |
| नव-अन्नम् | नव–अन्न (२.१) | new food |
| अचीकरन् | अचीकरन् (√कृ +णिच् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they caused to eat |
छन्दः
हरिणी [१७: नसमरसलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | न | ति | शि | थि | ले | पुं | भा | वे | न | प्र | ग | ल्भ | ब | लाः | ख | लु |
| प्र | स | भ | म | ल | यः | पा | थो | जा | स्ये | नि | वि | श्य | नि | रि | त्व | राः |
| कि | म | पि | मु | ख | तः | कृ | त्वा | नी | तं | वि | ती | र्य | स | रो | जि | नी |
| म | धु | र | स | मु | षो | यो | गे | जा | यां | न | वा | न्न | म | ची | क | र |
| न | स | म | र | स | ल | ग | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.