मुषितमनसश्चित्रं भैमि त्वयाद्य कलागृहै-
र्निषधवसुधानाथस्यापि श्लथश्लथता विधौ ।
अजगणदयं संध्यां वन्ध्यां विधाय न दूषणं
नमसितुमना यन्नाम स्यान्न संप्रति पूषणम् ॥

अन्वयः AI भैमि, अद्य त्वया कला-गृहैः मुषित-मनसः निषध-वसुधा-नाथस्य अपि विधौ श्लथ-श्लथता (अस्ति इति) चित्रम् । अयम् संध्याम् वन्ध्याम् विधाय दूषणम् न अजगणत्, यत् नाम संप्रति पूषणम् नमसितु-मनाः न स्यात् ।

Summary AI O Bhaimi, it is strange that today, because of you and these pleasure-pavilions, even the lord of Nishadha, his mind stolen, shows extreme laxity in his duties. He made his evening prayer fruitless and did not consider it a fault, because indeed he is not now inclined to worship the Sun.

पदच्छेदः AI

मुषित-मनसः	मुषित (√मुष्+क्त)–मनस् (६.१)	of him whose mind is stolen
चित्रम्	चित्र (१.१)	It is strange
भैमि	भैमी (८.१)	O Bhaimi
त्वया	युष्मद् (३.१)	by you
अद्य	अद्य	today
कला-गृहैः	कला–गृह (३.३)	by the pleasure-pavilions
निषध-वसुधा-नाथस्य	निषध–वसुधा–नाथ (६.१)	of the lord of the Nishadha land
अपि	अपि	even
श्लथ-श्लथता	श्लथ–श्लथता (१.१)	extreme laxity
विधौ	विधि (७.१)	in his duty
अजगणत्	अजगणत् (√गण् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	he regarded
अयम्	इदम् (१.१)	He
संध्याम्	संध्या (२.१)	the evening prayer
वन्ध्याम्	वन्ध्या (२.१)	fruitless
विधाय	विधाय (वि√धा+ल्यप्)	having made
न	न	not
दूषणम्	दूषण (२.१)	a fault
नमसितु-मनाः	नमसितुम् (√नम्+तुमुन्)–मनस् (१.१)	having a mind to worship
यत्	यत्	because
नाम	नाम	indeed
स्यात्	स्यात् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	he may be
न	न	not
संप्रति	संप्रति	now
पूषणम्	पूषन् (२.१)	the Sun

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
मु	षि	त	म	न	स	श्चि	त्रं	भै	मि	त्व	या	द्य	क	ला	गृ	है
र्नि	ष	ध	व	सु	धा	ना	थ	स्या	पि	श्ल	थ	श्ल	थ	ता	वि	धौ
अ	ज	ग	ण	द	यं	सं	ध्यां	व	न्ध्यां	वि	धा	य	न	दू	ष	णं
न	म	सि	तु	म	ना	य	न्ना	म	स्या	न्न	सं	प्र	ति	पू	ष	णम्
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect