अरुणकिरणे वह्नौ लाजानुदूनि जुहोति या
परिणयति तां संध्यामेतामवैमि मणिर्दिवः ।
इयमिव स एवाग्निभ्रान्तिं करोति पुरा यतः
करमपि न कस्तस्यैवोत्कः सकौतुकमीक्षितुम् ॥

अन्वयः AI या (संध्या) अरुण-किरणे वह्नौ उडूनि लाजान् जुहोति, दिवः मणिः (सूर्यः) एताम् ताम् संध्याम् परिणयति इति अवैमि। यतः पुरा इयम् इव सः एव अग्नि-भ्रान्तिम् करोति, कः तस्य करम् अपि स-कौतुकम् ईक्षितुम् उत्कः न (भवति)?

Summary AI I understand that the jewel of the sky (the sun) is marrying this twilight, who offers the stars as parched grains into the fire of the dawn's rays. Since the sun, like the twilight, creates the illusion of fire in front, who would not be eager to curiously watch for his hand (ray), as in a wedding ceremony?

पदच्छेदः AI

अरुणकिरणे	अरुण–किरण (७.१)	in the ray of the dawn
वह्नौ	वह्नि (७.१)	in the fire
लाजान्	लाज (२.३)	as parched grains
उडूनि	उडु (२.३)	the stars
जुहोति	जुहोति (√हु कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	offers
या	यद् (१.१)	she who (twilight)
परिणयति	परिणयति (परि√नी कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	marries
ताम्	तद् (२.१)	her
संध्याम्	संध्या (२.१)	twilight
एताम्	एतद् (२.१)	this
अवैमि	अवैमि (अव√इ कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.)	I understand
मणिः	मणि (१.१)	the jewel
दिवः	दिव् (६.१)	of the sky (the sun)
इयम्	इदम् (१.१)	she
इव	इव	like
सः	तद् (१.१)	he
एव	एव	himself
अग्निभ्रान्तिम्	अग्नि–भ्रान्ति (२.१)	the illusion of fire
करोति	करोति (√कृ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	creates
पुरा	पुरा	in front
यतः	यतः	because
करम्	कर (२.१)	hand/ray
अपि	अपि	even
न	न	not
कः	किम् (१.१)	who
तस्य	तद् (६.१)	his
एव	एव	indeed
उत्कः	उत्क (१.१)	is eager
सकौतुकम्	सकौतुकम्	curiously
ईक्षितुम्	ईक्षितुम् (√ईक्ष्+तुमुन्)	to see

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
अ	रु	ण	कि	र	णे	व	ह्नौ	ला	जा	नु	दू	नि	जु	हो	ति	या
प	रि	ण	य	ति	तां	सं	ध्या	मे	ता	म	वै	मि	म	णि	र्दि	वः
इ	य	मि	व	स	ए	वा	ग्नि	भ्रा	न्तिं	क	रो	ति	पु	रा	य	तः
क	र	म	पि	न	क	स्त	स्यै	वो	त्कः	स	कौ	तु	क	मी	क्षि	तुम्
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect