प्रथममुपहृत्यार्घं तारैरखन्डिततण्डुलै-
स्तिमिरपरिषद्दूर्वापर्वावलीशबलीकृतैः ।
अथ रविरुचां ग्रासातिथ्यं नभः स्वविहारिभिः
सृजति शिशिरक्षोदश्रेणीमयैरुदसक्तुभिः ॥

अन्वयः AI प्रथमम् तिमिर-परिषद्-दूर्वा-पर्व-अवली-शबली-कृतैः अखण्डित-तण्डुलैः तारैः अर्घम् उपहृत्य, अथ नभः स्व-विहारिभिः शिशिर-क्षोद-श्रेणी-मयैः उद-सक्तुभिः रवि-रुचाम् ग्रास-आतिथ्यम् सृजति।

Summary AI First, having made a respectful offering with stars as unbroken rice grains, variegated by rows of Durva grass blades which were the assembly of darkness, the sky now prepares a feast for the sun's rays. It does so with its own inhabitants, the dew drops, which are like lines of cool, powdered barley.

पदच्छेदः AI

प्रथमम्	प्रथमम्	First
उपहृत्य	उपहृत्य (उप√हृ+ल्यप्)	having offered
अर्घम्	अर्घ (२.१)	a respectful offering
तारैः	तार (३.३)	with the stars
अखण्डिततण्डुलैः	अखण्डित–तण्डुल (३.३)	as unbroken rice grains
तिमिरपरिषद्दूर्वापर्वावलीशबलीकृतैः	तिमिर–परिषद्–दूर्वा–पर्वन्–आवली–शबलीकृत (३.३)	variegated by rows of Durva grass blades which were the assembly of darkness
अथ	अथ	then
रविरुचाम्	रवि–रुच् (६.३)	for the sun's rays
ग्रासातिथ्यम्	ग्रास–आतिथ्य (२.१)	a feast
नभः	नभस् (१.१)	the sky
स्वविहारिभिः	स्व–विहारिन् (३.३)	by its own inhabitants
सृजति	सृजति (√सृज् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	creates
शिशिरक्षोदश्रेणीमयैः	शिशिर–क्षोद–श्रेणी–मय (३.३)	which are like lines of cool powder
उदसक्तुभिः	उद–सक्तु (३.३)	with water-barley (dew drops)

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
प्र	थ	म	मु	प	हृ	त्या	र्घं	ता	रै	र	ख	न्डि	त	त	ण्डु	लै
स्ति	मि	र	प	रि	ष	द्दू	र्वा	प	र्वा	व	ली	श	ब	ली	कृ	तैः
अ	थ	र	वि	रु	चां	ग्रा	सा	ति	थ्यं	न	भः	स्व	वि	हा	रि	भिः
सृ	ज	ति	शि	शि	र	क्षो	द	श्रे	णी	म	यै	रु	द	स	क्तु	भिः
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect