भृशमबिभरुस्तारा हाराच्च्युता इव मौक्तिकाः
सुरसुरतजक्रीडालूनाद्द्युसद्वियदङ्गणम् ।
बहुकरकृतात्प्रातःसंमार्जनादधुना पुन-
र्निरुपधिनिजावस्थालक्ष्मीविलक्षणमीक्ष्यते ॥

अन्वयः AI सुर-सुरत-ज-क्रीडा-लूनात् हारात् च्युताः मौक्तिकाः इव ताराः द्युसद्-वियत्-अङ्गणम् भृशम् अबिभरुः। अधुना पुनः बहु-कर-कृतात् प्रातः-संमार्जनात् (तत्) निरुपधि-निज-अवस्था-लक्ष्मी-विलक्षणम् ईक्ष्यते।

Summary AI The stars, like pearls fallen from a necklace broken during the love-play of the gods, had greatly adorned the sky-courtyard. Now, however, after the morning sweeping performed by many hands (the sun's rays), the sky is seen in its uniquely beautiful, pure, and natural state.

पदच्छेदः AI

भृशम्	भृशम्	greatly
अबिभरुः	अबिभरुः (√भृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	adorned
ताराः	तारा (१.३)	The stars
हारात्	हार (५.१)	from a necklace
च्युताः	च्युत (√च्यु+क्त, १.३)	fallen
इव	इव	like
मौक्तिकाः	मौक्तिक (१.३)	pearls
सुरसुरतजक्रीडालूनात्	सुर–सुरत–ज–क्रीडा–लून (√लू+क्त, ५.१)	broken during the love-play of the gods
द्युसद्वियदङ्गणम्	द्युसद्–वियद्–अङ्गण (२.१)	the sky-courtyard of the gods
बहुकरकृतात्	बहु–कर–कृत (√कृ+क्त, ५.१)	from that done by many hands/rays
प्रातःसंमार्जनात्	प्रातर्–संमार्जन (५.१)	from the morning sweeping
अधुना	अधुना	now
पुनः	पुनर्	however
निरुपधिनिजावस्थालक्ष्मीविलक्षणम्	निरुपधि–निज–अवस्था–लक्ष्मी–विलक्षण (१.१)	distinguished by the beauty of its own pure, natural state
ईक्ष्यते	ईक्ष्यते (√ईक्ष् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is seen

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
भृ	श	म	बि	भ	रु	स्ता	रा	हा	रा	च्च्यु	ता	इ	व	मौ	क्ति	काः
सु	र	सु	र	त	ज	क्री	डा	लू	ना	द्द्यु	स	द्वि	य	द	ङ्ग	णम्
ब	हु	क	र	कृ	ता	त्प्रा	तः	सं	मा	र्ज	ना	द	धु	ना	पु	न
र्नि	रु	प	धि	नि	जा	व	स्था	ल	क्ष्मी	वि	ल	क्ष	ण	मी	क्ष्य	ते
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect