नभसि महसां ध्वान्तध्वाङ्क्षप्रमापणपत्त्रिणा-
मिह विहरणैः श्यैनंपातां रवेरवधारयन् ।
शशविशसनत्रासादाशामयाच्चरमां शशी
तदधिगमनात्तारापारापतैरुदडीयत ॥

अन्वयः AI इह नभसि ध्वान्त-ध्वाङ्क्ष-प्रमापण-पत्त्रिणाम् महसाम् विहरणैः रवेः श्यैनं-पाताम् अवधारयन् शशी, शश-विशसन-त्रासात् आशामयात् च चरमाम् (आशाम् प्रति) तत्-अधिगमनात् तारा-पारापतैः सह उदडीयत (इव)।

Summary AI Perceiving the sun's hawk-like swoop in the sky through the movements of its rays—which are like birds that destroy the crow of darkness—the moon, out of fear of its hare-mark being slaughtered and also out of hope, flew away from the western direction along with the star-pigeons due to the sun's approach.

पदच्छेदः AI

नभसि	नभस् (७.१)	in the sky
महसाम्	महस् (६.३)	of the rays
ध्वान्तध्वाङ्क्षप्रमापणपत्त्रिणाम्	ध्वान्त–ध्वाङ्क्ष–प्रमापण–पत्त्रिन् (६.३)	which are like birds that destroy the crow of darkness
इह	इह	here
विहरणैः	विहरण (३.३)	by the movements
श्यैनंपाताम्	श्यैनंपात (२.१)	a hawk-like swoop
रवेः	रवि (६.१)	of the sun
अवधारयन्	अवधारयत् (अव√धृ+णिच्+शतृ, १.१)	perceiving
शशविशसनत्रासात्	शश–विशसन–त्रास (५.१)	from fear of the slaughter of its hare-mark
आशामयात्	आशामय (५.१)	and from hope
च	च	and
चरमाम्	चरमा (२.१)	the last (western direction)
शशी	शशिन् (१.१)	the moon
तदधिगमनात्	तद्–अधिगमन (५.१)	from its approach
तारापारापतैः	तारा–पारापत (३.३)	with the star-pigeons
उदडीयत	उदडीयत (उद्√डी कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	flew up

छन्दः हरिणी [१७: नसमरसलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
न	भ	सि	म	ह	सां	ध्वा	न्त	ध्वा	ङ्क्ष	प्र	मा	प	ण	प	त्त्रि	णा
मि	ह	वि	ह	र	णैः	श्यै	नं	पा	तां	र	वे	र	व	धा	र	यन्
श	श	वि	श	स	न	त्रा	सा	दा	शा	म	या	च्च	र	मां	श	शी
त	द	धि	ग	म	ना	त्ता	रा	पा	रा	प	तै	रु	द	डी	य	त
न			स			म			र			स			ल	ग

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect