अन्वयः
AI
चक्र-दार-विरह-ईक्षण-क्षणे बिभ्यती सा धव-हासाय अभवत्। उद्यत् अनिमित्त-वैकृतम् चित्तम् क्वापि वस्तुनि अनागतम् वदति।
Summary
AI
Seeing the separation of a chakravaka bird from its mate, Damayanti became fearful, causing her husband to laugh. A mind experiencing a sudden, causeless agitation often predicts some future event.
पदच्छेदः
AI
| चक्रदारविरहेक्षणक्षणे | चक्र–दार–विरह–ईक्षण–क्षण (७.१) | at the moment of seeing the separation of the chakravaka bird from its mate |
| बिभ्यती | बिभ्यती (√भी+शतृ, १.१) | fearing |
| धवहसाय | धव–हास (४.१) | for her husband's laughter |
| सा | तद् (१.१) | she |
| अभवत् | अभवत् (√भू कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | became |
| क्वापि | क्व–अपि | about some |
| वस्तुनि | वस्तु (७.१) | matter |
| वदति | वदति (√वद् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | predicts |
| अनागतम् | अनागत (२.१) | the future |
| चित्तम् | चित्त (१.१) | a mind |
| उद्यत् | उद्यत् (उद्√इ+शतृ, १.१) | rising |
| अनिमित्तवैकृतम् | अनिमित्त–वैकृत (१.१) | causeless agitation |
छन्दः
रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| च | क्र | दा | र | वि | र | हे | क्ष | ण | क्ष | णे |
| बि | भ्य | ती | ध | व | ह | सा | य | सा | भ | वत् |
| क्वा | पि | व | स्तु | नि | व | द | त्य | ना | ग | तं |
| चि | त्त | मु | द्य | द | नि | मि | त्त | वै | कृ | तम् |
| र | न | र | ल | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.