तत्पदाखिलनखानुबिम्बनैः
स्वैः समेत्य समतामियाय सः ।
रुद्रभूमविजिगीषया रति-
स्वामिनोपदशमूर्तिताभृता ॥

अन्वयः AI सः स्वैः तत्-पद-अखिल-नख-अनुबिम्बनैः समेत्य, रुद्र-भूम-विजिगीषया रति-स्वामिनः उपदश-मूर्तिता-भृता (इव) समताम् इयाय ।

Summary AI He, along with his own reflections in all the nails of her feet, attained a state of multiplicity. It was as if Kamadeva, desiring to conquer Rudra (who has eleven forms), had assumed ten forms (Nala plus his nine reflections) to achieve equality.

पदच्छेदः AI

तत्पदाखिलनखानुबिम्बनैः	तत्–पद–अखिल–नख–अनुबिम्बन (३.३)	with the reflections in all the nails of her feet
स्वैः	स्व (३.३)	with his own
समेत्य	समेत्य (सम्+आ√इ+ल्यप्)	having come together
समताम्	समता (२.१)	equality
इयाय	इयाय (√इ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	attained
सः	तद् (१.१)	he
रुद्रभूमविजिगीषया	रुद्र–भूमन्–विजिगीषा (३.१)	with the desire to conquer the state of Rudra
रतिस्वामिनः	रति–स्वामिन् (६.१)	of the lord of Rati, Kamadeva
उपदशमूर्तिताभृता	उपदश–मूर्तिता–भृत् (३.१)	by him who had assumed ten forms

छन्दः रथोद्धता [११: रनरलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
त	त्प	दा	खि	ल	न	खा	नु	बि	म्ब	नैः
स्वैः	स	मे	त्य	स	म	ता	मि	या	य	सः
रु	द्र	भू	म	वि	जि	गी	ष	या	र	ति
स्वा	मि	नो	प	द	श	मू	र्ति	ता	भृ	ता
र			न			र			ल	ग

तत्पदाखिलनखानुबिम्बनैः
स्वैः समेत्य समतामियाय सः ।
रुद्रभूमविजिगीषया रति-
स्वामिनोपदशमूर्तिताभृता ॥

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect

तत्पदाखिलनखानुबिम्बनैःस्वैः समेत्य समतामियाय सः ।रुद्रभूमविजिगीषया रति-स्वामिनोपदशमूर्तिताभृता ॥

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect

तत्पदाखिलनखानुबिम्बनैः
स्वैः समेत्य समतामियाय सः ।
रुद्रभूमविजिगीषया रति-
स्वामिनोपदशमूर्तिताभृता ॥